मराठा आरक्षणाचा लढा तीव्र; मनोज जरांगे पाटील यांच्या उपोषणाचा १९ वा दिवस, सरकारला दिले थेट आव्हान!
विशेष प्रतिनिधी/विश्वमंथन
मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी लढा पुकारणारे आणि राज्यभरात आपल्या निर्धारानं लाखो मराठा बांधवांच्या मनात अढळ स्थान निर्माण केलेले आंदोलक मनोज जरांगे पाटील यांच्या आमरण उपोषणाचा आजचा १९ वा दिवस आहे. मराठा समाजाला हक्क मिळवून देण्यासाठी त्यांनी सुरू केलेला हा संघर्ष आता अत्यंत निर्णायक टप्प्यावर येऊन पोहोचला आहे. बीड जिल्ह्यातील पाटोदा येथील मुक्काम यशस्वीपणे आटोपून जरांगे पाटील यांचा हा ताफा आता अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील श्रीगोंद्याकडे मार्गस्थ झाला आहे. दरम्यान, “मारेपर्यंत लढून मरेन, पण मराठा आरक्षणाशिवाय मागे हटणार नाही,” असे अत्यंत आक्रमक आणि स्पष्ट आव्हान त्यांनी सरकारला दिले आहे. त्यांच्या या भूमिकेमुळे संपूर्ण राज्यभरात खळबळ उडाली असून, राजकीय वर्तुळाचे लक्ष या आंदोलनाकडे लागले आहे.
गेल्या अनेक दिवसांपासून मराठा आरक्षणाचा प्रश्न राज्यभर पेटला आहे. समाजातील प्रत्येक घटकाला सोबत घेऊन जरांगे पाटील यांनी हा लढा अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने पुढे नेला आहे. अंतरवाली सराटी येथून सुरू झालेला हा वादाचा आणि हक्काचा प्रवास आता मुंबईच्या दिशेने चालला आहे. मुंबईत धडक देऊन सरकारला आपल्या मागण्या मान्य करायला लावण्यासाठी हजारो आंदोलक या पदयात्रेत आणि रॅलीमध्ये सहभागी झाले आहेत. वाटेत ठिकठिकाणी मराठा बांधवांकडून या आंदोलनाचे अभूतपूर्व स्वागत केले जात आहे. महिला, तरुण, वृद्ध असे सगळेच जण या लढ्यात तन-मन-धनाने उतरले आहेत. पाटोद्यामध्ये झालेल्या जाहीर सभेत आणि मुक्कामानंतर आज सकाळी हा ताफा श्रीगोंद्याच्या दिशेने रवाना झाला. वाटेत जागोजागी जरांगे पाटील यांच्या स्वागतासाठी मोठी गर्दी जमली होती.
या संपूर्ण प्रवासात मनोज जरांगे पाटील यांची प्रकृती खालावत चालली असूनही त्यांच्या भूमिकेत आणि आत्मविश्वासात कोणताही फरक पडलेला नाही. सलग १९ दिवस अन्नपाणी त्यागून केवळ समाजाच्या हक्कासाठी ते लढा देत आहेत. “आम्हाला भीक नको, आमचा हक्क हवा आहे. मराठा समाजाला ओबीसीमधून कुणबी प्रमाणपत्र दिल्याशिवाय आणि सरसकट आरक्षण लागू केल्याशिवाय आम्ही स्वस्थ बसणार नाही,” असे ते ठामपणे सांगत आहेत. सरकारकडून अनेकदा चर्चेचे प्रस्ताव येत असले आणि शिष्टमंडळे भेटत असली, तरी जोपर्यंत ठोस आणि कायदेशीर जीआर (शासन निर्णय) हातात येत नाही, तोपर्यंत माघार घेणार नाही, ही त्यांची ठाम भूमिका राहिली आहे.
पाटोद्यातील मुक्कामानंतर श्रीगोंद्याच्या मार्गावर असताना त्यांनी सरकारवर जोरदार निशाणा साधला. सरकार केवळ आश्वासनांचा खेळ करत असल्याचा आरोप त्यांनी केला. “आमच्या सहनशीलतेचा अंत पाहू नका. मराठा समाज आता जागृत झाला आहे आणि स्वतःच्या हक्कासाठी तो कुठल्याही थराला जायला तयार आहे,” असा इशारा त्यांनी दिला. “मारेपर्यंत लढून मरेन, पण समाजाला आरक्षण मिळवून दिल्याशिवाय माघारी पाऊल टाकणार नाही,” हे त्यांचे शब्द केवळ एक घोषणा नसून लाखो मराठ्यांच्या भावनांचा उद्रेक आहेत. त्यांच्या या विधानामुळे आंदोलनातील कार्यकर्त्यांमध्ये प्रचंड जोश निर्माण झाला आहे.
दुसरीकडे, या आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर प्रशासकीय यंत्रणाही पूर्णपणे सतर्क झाली आहे. कायदा आणि सुव्यवस्था बिघडू नये म्हणून पोलीस प्रशासन चोख बंदोबस्त ठेवून आहे. आंदोलनाचा मार्ग, वाहतूक व्यवस्था आणि सुरक्षेच्या दृष्टीने सर्व खबरदारी घेतली जात आहे. कुठलाही अनुचित प्रकार घडणार नाही याची काळजी दोन्ही बाजूंनी घेतली जात असून, पोलीस आणि आंदोलक यांच्यात समन्वय राखत हा मोर्चा पुढे जात आहे. असे असले तरी, दिवसेंदिवस वाढत जाणारा तणाव आणि जरांगे पाटील यांची जिद्द यामुळे प्रशासनाची धावपळ उडाली आहे.
श्रीगोंद्याच्या दिशेने निघालेला हा ताफा जसजसा पुढे जात आहे, तसतशी जनसागरात भर पडत आहे. रस्त्यांच्या दोन्ही बाजूंना उभे राहून नागरिक पुष्पवृष्टी करत आहेत. महिला औक्षण करून जरांगे पाटील यांना आशीर्वाद देत आहेत. “आमचा लेक आमच्यासाठी लढतोय,” ही भावना प्रत्येक मराठा आईच्या डोळ्यात स्पष्ट दिसत आहे. या आंदोलनाने आता केवळ एका जातीचा लढा न राहता संपूर्ण महाराष्ट्रातील सामान्यांचा लढा रूप धारण केले आहे.
आता सर्वांच्या नजरा सरकार आणि आंदोलक यांच्यातील पुढील घडामोडींकडे लागल्या आहेत. १९ दिवसांचे हे उपोषण आणि वाढता जनक्षोभ पाहता, शासन यावर काय तोडगा काढणार आणि मुख्यमंत्री व दोन्ही उपमुख्यमंत्री काय निर्णय घेणार, याकडे संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे. “आरक्षण मिळेपर्यंत हा लढा असाच सुरू राहील,” यावर मनोज जरांगे पाटील ठाम आहेत. त्यामुळे येत्या काही दिवसांत या आंदोलनाला आणखी कोणते नवीन वळण मिळणार, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरणार आहे.
