बीडच्या खजिर्गेकर वैद्यनाथ विद्यालयात विद्यार्थ्यांचे ‘वर्ग बंद’ आंदोलन

बीडच्या खजिर्गेकर वैद्यनाथ विद्यालयात विद्यार्थ्यांचे ‘वर्ग बंद’ आंदोलन: शिक्षण विभागाने शाळा वाऱ्यावर सोडल्याचा आरोप

​बीड/
शिक्षणाचा अधिकार हा प्रत्येक बालकाचा हक्क आहे, मात्र बीडमधील खजिर्गेकर वैद्यनाथ विद्यालयातील विद्यार्थ्यांवर आज स्वतःच्या हक्काच्या शिक्षणासाठी रस्त्यावर उतरण्याची वेळ आली आहे. शाळा सुरू होऊन एक महिना उलटला तरीही शाळेत शिक्षक नसल्याने संतप्त झालेल्या विद्यार्थ्यांनी अखेर कंटाळून शाळेत वर्ग बंद आंदोलन पुकारले आहे. शाळेत सतत शिक्षक गैरहजर राहत असल्याने विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान होत आहे, याकडे शिक्षण विभागाने पूर्णपणे दुर्लक्ष केल्याचा गंभीर आरोप विद्यार्थी आणि पालकांकडून करण्यात येत आहे.

​शाळा सुरू होऊन आता महिना पूर्ण झाला आहे, मात्र या कालावधीत जेमतेम दोन ते तीन शिक्षकांचेच तास झाल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. विशेषतः इयत्ता दहावीच्या वर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी हे वर्ष अत्यंत महत्त्वाचे आहे. आगामी काळात दहावीची बोर्ड परीक्षा द्यायची असताना, नेमके शिकवणारे शिक्षकच वर्गात नसल्यामुळे आम्ही परीक्षेत नापास झालो तर त्याची जबाबदारी कोण घेणार? असा संतप्त सवाल या विद्यार्थ्यांनी शिक्षण अधिकाऱ्यांना विचारला आहे. शाळेमध्ये अनेक विषयांचे तास अद्याप एकदाही झालेले नाहीत, तर संस्कृतसारख्या महत्त्वाच्या विषयाचे शिक्षकच शाळेत उपलब्ध नसल्याने विद्यार्थ्यांच्या भवितव्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

​या विद्यालयातील विद्यार्थ्यांची एक मोठी अडचण म्हणजे शिक्षणाचे माध्यम. शाळेत सेमी-इंग्रजी माध्यमाचे विद्यार्थी असतानाही त्यांना गणित आणि विज्ञान यांसारखे क्लिष्ट विषय मराठी भाषेतून शिकवले जात आहेत. तांत्रिक विषयांचे इंग्रजीतील शब्द समजून घेणे सेमी माध्यमाच्या विद्यार्थ्यांसाठी आवश्यक असते, मात्र शिक्षक मराठीत अर्थ सांगत असल्याने विद्यार्थ्यांना काहीही समजत नाही. यासंदर्भात विद्यार्थ्यांनी शिक्षकांना विनंती केली, तरीही त्यांच्या शिकवण्याच्या पद्धतीत कोणताही बदल झाला नाही. शिकवण्याची साधी सोय नसल्यामुळे वर्गातील विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान होत आहे, आणि याकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या शिक्षण यंत्रणेवर विद्यार्थी तीव्र संताप व्यक्त करत आहेत.

​या गंभीर परिस्थितीला शाळेत गेल्या पाच-सहा वर्षांपासून मुख्याध्यापक नसल्याची मोठी किनार आहे. मुख्याध्यापक नसल्यामुळे शाळेच्या प्रशासनावर कोणाचेही नियंत्रण राहिलेले नाही. उपमुख्याध्यापकांनी या संदर्भात आपली बाजू मांडताना मान्य केले की, अनेक शिक्षक शाळेत वेळेवर येत नाहीत. शाळेत आठ शिक्षक उपस्थित असल्याचे दाखवले जात असले तरी, दोन शिक्षक रजेवर आहेत आणि सहा शिक्षकांनी तर रजेबाबत कोणतीही पूर्वसूचना दिलेली नाही. शिक्षक शाळेत येतात कधी आणि जातात कधी, याचा कोणताही ताळमेळ नसल्याने विद्यार्थी भरडले जात आहेत. शाळेतील या गोंधळामुळे आणि मुख्याध्यापक नसल्यामुळे सर्व कारभाराचा बोजवारा उडाला आहे.

​विद्यार्थ्यांनी आपल्या मागण्यांचे अर्ज शिक्षण अधिकाऱ्यांकडे अनेकदा दिले आहेत, मात्र त्यावर कोणतीही ठोस कार्यवाही झालेली नाही. शिक्षणाधिकारी याकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करत असल्याचा आरोप करत विद्यार्थ्यांनी आता उपोषणाचे हत्यार उपसले आहे. शिक्षकांच्या बदल्या झाल्याने जे चांगले शिक्षक विद्यार्थ्यांना शिकवत होते, ते आता शाळेत उपलब्ध नाहीत. ज्या शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना चांगले शिकवले, त्यांनाच पुन्हा या शाळेत पाठवावे, अशी आग्रही मागणी विद्यार्थ्यांनी केली आहे. गरिबीमुळे खाजगी शिकवण्या लावणे या अनेक विद्यार्थ्यांच्या पालकांना परवडणारे नाही, त्यामुळे सरकारी शाळेवरच त्यांचे सर्व भवितव्य अवलंबून आहे.

​शाळेचे शैक्षणिक वातावरण बिघडल्यामुळे आणि शिक्षकांच्या मनमानी कारभारामुळे विद्यार्थी आता हतबल झाले आहेत. लवकरात लवकर शाळेत नवीन शिक्षक रुजू करावेत आणि सेमी माध्यमाच्या विद्यार्थ्यांना समजेल अशा पद्धतीने शिकवणारे शिक्षक मिळावेत, ही त्यांची मुख्य मागणी आहे. जोपर्यंत शिक्षण विभाग या प्रकरणात हस्तक्षेप करून तातडीने शिक्षकांची नियुक्ती करत नाही, तोपर्यंत हे आंदोलन सुरूच राहील, असा पवित्रा विद्यार्थ्यांनी घेतला आहे. एका बाजूला शिक्षण वाढवण्याचे आणि गुणवत्तेचे दावे केले जात असताना, दुसरीकडे बीडसारख्या ठिकाणी शाळांनाच शिक्षक मिळत नाहीत, हे वास्तव शिक्षण व्यवस्थेच्या अपयशावर बोट ठेवते.

​सध्याच्या काळात ज्ञान आणि स्पर्धा वाढत असताना, शिक्षणापासून वंचित राहणे हे विद्यार्थ्यांसाठी घातक आहे. आम्ही देशाचे भविष्य घडवणारे विद्यार्थी आहोत, आम्हाला जर योग्य शिक्षणच मिळाले नाही तर भविष्यात आम्ही काय करणार? असा भावनिक आणि कळीचा प्रश्न या विद्यार्थ्यांनी उपस्थित केला आहे. केवळ कागदावर शाळा सुरू असणे पुरेसे नाही, तर वर्गामध्ये शिक्षक असणे आणि ते विद्यार्थ्यांना विषय समजावून सांगणे आवश्यक आहे. शिक्षण विभागाने या विद्यार्थ्यांच्या व्यथा समजून घेऊन तातडीने या शाळेतील शिक्षकांचा प्रश्न मार्गी लावला पाहिजे. अन्यथा, या विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक नुकसानीला जबाबदार कोण? हा प्रश्न अनुत्तरितच राहील.

​आंदोलन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या मागणीनुसार, शिक्षण अधिकाऱ्यांनी आता तरी जागे होऊन या शाळेकडे लक्ष दिले पाहिजे. उपमुख्याध्यापकांनी जबाबदारी स्वीकारून शिक्षकांच्या उपस्थितीवर नियंत्रण आणणे गरजेचे आहे. जर शिक्षक वेळेवर येत नसतील, तर त्यांच्यावर शिस्तभंगाची कारवाई होणे अपेक्षित आहे. शाळेतील रिकाम्या जागा तात्काळ भरून विद्यार्थ्यांचा शैक्षणिक हक्क अबाधित राखावा, ही पालकांचीही प्रमुख मागणी आहे. आता शिक्षण विभाग या आंदोलनानंतर तरी कोणती ठोस भूमिका घेतो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. बीडमधील या खजिर्गेकर वैद्यनाथ विद्यालयातील परिस्थिती ही केवळ एका शाळेची समस्या नसून, ती राज्यातील अनेक शाळांच्या दुर्दशेचे प्रतिबिंब असू शकते, त्यामुळे यावर वेळीच उपाययोजना करणे गरजेचे आहे.