शिवस्मारक सुरक्षेसाठी चिखला काकडमध्ये गावकऱ्यांचे आमरण उपोषण
बुलढाणा:
छत्रपती शिवाजी महाराज हे अवघ्या महाराष्ट्राचे आणि प्रत्येक मराठी माणसाचे परम आराध्य दैवत आहेत. महाराजांच्या नावाचा जयघोष होताच अंगावर रोमांच उभे राहतात. परंतु, याच शिवरायांच्या एका स्मारकाच्या सुरक्षेसाठी आणि सन्मानासाठी बुलढाणा जिल्ह्यातील लोणार तालुक्यातील चिखला काकड येथील गावकऱ्यांना चक्क दोन दिवसांपासून उपाशीपोटी ग्रामपंचायत कार्यालयासमोर बसावे लागले आहे. ही घटना अत्यंत गंभीर असून संपूर्ण परिसरात सध्या या आंदोलनाची जोरदार चर्चा सुरू आहे.
पावसाळ्याचे दिवस सुरू झाले असून सोसाट्याचा वारा आणि वादळी पाऊस पडत आहे. अशा गंभीर परिस्थितीत चिखला काकड गावातील मुख्य सार्वजनिक जागेत बसवलेला छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पुतळा सुरक्षित ठिकाणी हलवावा, या एकाच प्रमुख मागणीसाठी गावातील लहान-थोर, महिला आणि पुरुष मिळून जवळपास २५० ते ३०० ग्रामस्थ दोन दिवसांपासून आमरण उपोषणाला बसले आहेत. रात्रीचा अंधार असो वा दिवसाचे ऊन-पाऊस, आपल्या राजाच्या पुतळ्याला कोणतीही इजा पोहोचू नये, यासाठी हे सर्व गावकरी एकजुटीने मैदानात उतरले आहेत.
खरं तर, चिखला काकड गावातील ज्या मोकळ्या जागेत हा पुतळा बसवला गेला आहे, ती जागा संपूर्ण गावासाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि सार्वजनिक उपयोगाची आहे. याच मुख्य जागेमध्ये गावातील लग्नकार्ये, धार्मिक उत्सव, वारकऱ्यांचे कार्यक्रम आणि विविध सामाजिक सोहळे पार पडतात. एवढेच नव्हे तर, या जागेच्या अगदी जवळच लहान मुलांची अंगणवाडी आहे, जिथे दिवसभर गावातील लहान मुले खेळत असतात. या जागेमध्ये एक मोठे झाड असून तिथे नेहमी वानरांची मोठी टोळी आणि वर्दळ असते. अशा गजबजलेल्या आणि सार्वजनिक उपयोगाच्या जागेमध्ये काही अज्ञात व्यक्तींनी अचानकपणे गावकऱ्यांना विश्वासात न घेता, जागेच्या अगदी मधोमध छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पुतळा उभा केला.
गावकऱ्यांनी जेव्हा या पुतळ्याची पाहणी केली, तेव्हा धक्कादायक बाब समोर आली. हा पुतळा अत्यंत निकृष्ट दर्जाच्या फायबर साहित्यापासून बनवलेला आहे आणि तो केवळ दोन-तीन लोखंडी अँगल आणि चार खांबांच्या आधारावर उभा करण्यात आला आहे. पावसाळ्याच्या दिवसांत येणाऱ्या तीव्र वादळी वाऱ्यामुळे हा हलका आणि तकलादू पुतळा कधीही कोसळू शकतो, अशी दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. जर हा पुतळा खाली पडला, तर त्यावरून गावात मोठी दुर्घटना घडू शकते आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे आपल्या लाडक्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याची मोठी अवहेलना होऊ शकते. हीच भीती मनामध्ये बाळगून गावकऱ्यांनी वेळीच पावले उचलली आणि प्रशासनाला जाग आणण्यासाठी आंदोलन सुरू केले.
या आंदोलनाबाबत गावकऱ्यांनी आपली भूमिका अतिशय स्पष्ट आणि प्रामाणिकपणे मांडली आहे. गावकऱ्यांचा छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याला किंवा स्मारकाला अजिबात विरोध नाही. महाराज हे सर्वांचेच राजे आहेत आणि त्यांचा पुतळा गावात भव्य दिव्य स्वरूपातच असावा, असे प्रत्येक गावकऱ्याचे मत आहे. गावकऱ्यांनी सांगितले की, जेव्हा हा पुतळा तिथे बसवला गेला, तेव्हाच गावकऱ्यांनी हा पुतळा सुरक्षित आणि योग्य जागेवर सन्मानाने हलवण्यासाठी स्वतःहून लोकवर्गणी गोळा करण्यास सुरुवात केली होती. आज गावकऱ्यांची हीच तयारी आहे की, पुतळा चांगल्या जागी हलवण्यासाठी आणि तिथे सुंदर स्मारक उभारण्यासाठी जो काही खर्च येईल, तो सर्व खर्च गावकरी स्वतःच्या खिशातून वर्गणी गोळा करून देण्यास तयार आहेत. सर्व गावकऱ्यांच्या संमतीने आणि सलोख्याने महाराजांची स्थापना योग्य पद्धतीने व्हावी, हीच गावकऱ्यांची इच्छा आहे.
परंतु, अत्यंत दुर्दैवाची आणि संतापजनक बाब म्हणजे, गेल्या दोन दिवसांपासून गावातील शेकडो नागरिक, माता-भगिनी ग्रामपंचायत कार्यालयासमोर अन्न-पाण्याचा त्याग करून बसले असतानाही, स्थानिक प्रशासनाने या आंदोलनाकडे पूर्णपणे पाठ फिरवली आहे. दोन दिवस उलटून गेले तरी एकाही जबाबदार अधिकाऱ्याने आंदोलनस्थळी भेट देऊन गावकऱ्यांची विचारपूस केलेली नाही. प्रशासनाच्या या अक्षम्य आणि उदासीन कारभारामुळे उपोषणाला बसलेल्या आंदोलनकर्त्यांपैकी ७ ते ८ जणांची तब्येत प्रचंड खालावली आहे. काहींना तर उपोषणस्थळीच झोपवून ठेवावे लागले असून त्यांच्यावर वैद्यकीय उपचार सुरू करण्यात आले आहेत. जर या आंदोलनात कोणाच्या जीवाला दगाफटका झाला, तर त्याला सर्वस्वी जबाबदार कोण, असा संतप्त सवाल आता गावकऱ्यांकडून विचारला जात आहे.
गावातील नागरिकांमध्ये या दुर्लक्षामुळे तीव्र संताप व्यक्त होत असून, जोपर्यंत शासन आणि प्रशासन यावर ठोस आणि लेखी निर्णय देत नाही, तोपर्यंत उपोषणस्थळावरून एक पाऊलही मागे हटणार नाही, असा ठाम आणि करारी बाणा चिखला काकडच्या गावकऱ्यांनी घेतला आहे. एका बाजूला लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासन शिवरायांच्या नावाचा उदोउदो करतात आणि दुसऱ्या बाजूला त्याच शिवरायांच्या स्मारकाच्या सुरक्षेसाठी गावातील लोकांना उपाशीपोटी रस्त्यावर बसावे लागते, हा मोठा विरोधाभास या निमित्ताने समोर आला आहे. आता तरी प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना जाग येणार का आणि चिखला काकडमधील या संवेदनशील समस्येवर तात्काळ तोडगा काढून गावकऱ्यांचे उपोषण सुटणार का, याकडे संपूर्ण तालुक्याचे लक्ष लागले आहे.