अमेरिकेच्या दादागिरीमुळे भारतीय नाविकांचा बळी; राहुल गांधींचा थेट मोदींवर हल्ला, देशात संतापाची लाट
विशेष प्रतिनिधी/
खाडी समुद्रात अमेरिकन नौसेनेकडून झालेल्या अमानुष क्षेपणास्त्र हल्ल्यात तीन निष्पाप भारतीय नाविकांचा दुर्दैवी मृत्यू झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. या घटनेमुळे संपूर्ण देशात संतापाची मोठी लाट उसळली असून केंद्र सरकारच्या परराष्ट्र धोरणावर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. आंतरराष्ट्रीय नियमांना केराची टोपली दाखवत अमेरिकेने ओमानच्या सागरी हद्दीत उभ्या असलेल्या व्यापारी जहाजांवर हा हल्ला केला. विशेष म्हणजे, ज्या जहाजांवर भारतीय क्रू मेंबर्स कार्यरत आहेत, त्यांनाच निवडून लक्ष्य केले जात असल्याचा खळबळजनक आरोप स्वतः जहाजावरील भारतीय नाविकांनी केला आहे. जगात भारताचे तब्बल तीन लाखांहून अधिक नाविक विविध आंतरराष्ट्रीय जहाजांवर सेवा देत असून, या घटनेमुळे या सर्व नाविकांच्या जिवाचा प्रश्न आता ऐरणीवर आला आहे. भारताचे नाविक हे देशाची आर्थिक ताकद वाढवण्यासाठी आणि आपल्या कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी अहोरात्र समुद्रात रक्ताचे पाणी करत असतात, परंतु आज त्यांनाच समुद्रात वाऱ्यावर सोडून दिले गेल्याचे भीषण चित्र आहे.
या गंभीर मुद्द्यावरून काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी थेट पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यावर निशाणा साधत अतिशय टोकदार शब्दांत हल्ला चढवला आहे. राहुल गांधी यांनी म्हटले आहे की, अमेरिकेच्या हल्ल्यात आपल्या तीन भारतीय नाविकांची हत्या होऊन अनेक दिवस उलटले आहेत. असे असूनही अमेरिकेने भारताची माफी मागणे किंवा या घटनेबद्दल साधे दुःख व्यक्त करणे तर दूरच, उलट त्यांनी भारतालाच धमकावण्यास सुरुवात केली आहे. अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्क रूबियो यांनी भारताला थेट लष्करी आदेश पाळण्याची तंबी दिली आहे. यावर तीव्र आक्षेप घेत राहुल गांधी यांनी, आपले पंतप्रधान एका आज्ञाकारी नोकरासारखे गप्प बसून अमेरिकेचे हुकूम ऐकत आहेत, असा थेट आरोप केला आहे. एक स्वतंत्र आणि सार्वभौम देश अशी लाचारी कधीही सहन करणार नाही, परंतु आपले पंतप्रधान देशाच्या सन्मानाचे रक्षण करण्यात पूर्णपणे अपयशी ठरल्याचे राहुल गांधी यांनी म्हटले आहे. या विधानामुळे देशातील राजकीय वातावरण कमालीचे तापले असून विरोधकांनी सरकारला धारेवर धरले आहे.
दुसरीकडे, समुद्रात अडकलेल्या भारतीय नाविकांची परिस्थिती अत्यंत बिकट आणि अंगावर काटा आणणारी आहे. सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या एका व्हिडिओमध्ये एका भारतीय जहाजाच्या कॅप्टनने अत्यंत विदारक सत्य मांडले आहे. हल्ल्यात मृत्यू झालेल्या एका भारतीय अधिकाऱ्याचा मृतदेह तब्बल दोन दिवसांपासून जहाजावरच सडत आहे. ओमानच्या समुद्रात अतिशय जवळ हे जहाज नांगर टाकून उभे आहे. जहाजावरील कॅप्टनने सांगितले की, मृतदेह खराब होऊ नये म्हणून ते पाण्याच्या बाटल्या ओतून तो वाचवण्याचा केविलवाणा प्रयत्न करत आहेत. या गंभीर परिस्थितीत भारतीय दूतावासाकडून कोणताही त्वरित आणि सकारात्मक प्रतिसाद मिळालेला नाही, तसेच संबंधित जहाजाची कंपनी देखील पूर्णपणे पळून गेली आहे. जगामध्ये भारताचा डंका वाजतो आहे असे दावे केले जात असताना, प्रत्यक्षात आपले नागरिक परदेशात अत्यंत दयनीय अवस्थेत मदत मागताना दिसत आहेत. या जहाजांवर अन्न आणि पिण्याच्या पाण्याची देखील तीव्र टंचाई निर्माण झाली असून २४ हून अधिक जहाजे या भागात अडकून पडली आहेत.
या हल्ल्यात आपला जीव गमावलेला तरुण नाविक शिवानंद चौरसिया याची कहाणी तर काळीज पिळवटून टाकणारी आहे. अवघ्या नऊ महिन्यांपूर्वी शिवानंदला मर्चेंट नेव्हीमध्ये नोकरी लागली होती. गरिबीतून वर येण्यासाठी त्याच्या वडिलांनी तब्बल नऊ लाख रुपयांचे कर्ज काढून शिवानंदचा समुद्री पासपोर्ट बनवला होता. सिंगापूरहून तेल वाहून नेणाऱ्या जहाजावर त्याची पहिलीच नियुक्ती झाली होती. घरात पाच वर्षांचा मुलगा, दोन वर्षांची मुलगी आणि म्हातारे आई-वडील यांच्या उदरनिर्वाहाची संपूर्ण जबाबदारी शिवानंदवर होती. परंतु, पहिल्याच प्रवासात अमेरिकेच्या क्षेपणास्त्राने या तरुणाचा संसार उध्वस्त केला. त्याचे वृद्ध वडील रामजी चौरसिया आज ढसाढसा रडत असून, त्यांच्यावर कर्जाचा डोंगर आणि मुलाच्या मृत्यूचे अतीव दुःख कोसळले आहे. चीन आणि रशियाची जहाजे याच समुद्रातून सुरक्षितपणे जात असताना, केवळ भारतीय नाविक असलेल्या जहाजांनाच का मारले जात आहे, असा संतप्त सवाल आता विचारला जात आहे.
या वाढत्या दबावानंतर भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्क रूबियो यांच्याशी फोनवर चर्चा केली. भारताने या हल्ल्याबाबत आणि तीन नाविकांच्या मृत्यूवर आपला तीव्र विरोध आणि कडाडून आक्षेप नोंदवला आहे. व्यापारी जहाजांवर अशा प्रकारची जीवघेणी लष्करी कारवाई करणे कोणत्याही परिस्थितीत खपवून घेतले जाणार नाही, असे भारताने अमेरिकेला सांगितले आहे. मात्र, अमेरिकेने या विरोधाला न जुमानता आंतरराष्ट्रीय नियम बाजूला सारून, प्रत्येक जहाजाला अमेरिकन सैन्याचे आदेश मानावेच लागतील, अशी अरेरावीची भाषा कायम ठेवली आहे. भारतासारख्या मोठ्या देशाच्या नागरिकांचा बळी गेल्यानंतरही अमेरिकेची ही ताठर भूमिका भारताच्या परराष्ट्र धोरणाचे अपयश दर्शवणारी आहे, अशी टीका जाणकारांकडून होत आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाचे तीव्र पडसाद आता देशातील सर्वसामान्य जनतेमध्ये उमटू लागले आहेत. देशातील गरीब आणि कष्टकरी वर्गात, विशेषतः ऑटोरिक्षा चालकांमध्ये अमेरिकेच्या या कृत्याबद्दल प्रचंड राग पाहायला मिळत आहे. काही दिवसांपूर्वी भारत आणि अमेरिकेच्या संबंधांचा प्रचार करणारे पोस्टर्स काही रिक्षांवर पैशांचे आमिष दाखवून लावण्यात आले होते. परंतु, अमेरिकेने आपल्या भारतीय भावांना मारल्याचे समजताच, कष्टकरी रिक्षाचालकांनी ते पोस्टर्स भररस्त्यात फाडून फेकून दिले. दिवसाला अवघे दोनशे-तीनशे रुपये कमावणारा हा गरीब वर्ग आपल्या हक्काच्या पैशांवर लाथ मारून देशाच्या आणि आपल्या नाविकांच्या बाजूने खंबीरपणे उभा राहिला आहे. सर्वसामान्यांमध्ये असणारा हा राष्ट्रवाद आणि देशाभिमान कौतुकास्पद असला, तरी सरकार मात्र अमेरिकेला ‘लाल डोळे’ दाखवण्यात कमी पडत असल्याची भावना लोकांमध्ये निर्माण झाली आहे. आपल्या देशाचे नाविक डॉलरमध्ये कमाई करून देशाची अर्थव्यवस्था बळकट करतात, मात्र संकटसमयी सरकार त्यांना सुरक्षिततेचा ठोस विश्वास देऊ शकलेले नाही, ही अत्यंत चिंताजनक बाब आहे.