नाविकांचा मृत्यू आणि अमेरिकेची दादागिरी; आज देशाला आठवले ‘मनमोहन सिंग’ यांचे ते करारी धोरण!
नवी दिल्ली:
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताची मान नेहमी ताठ ठेवणारे, शत्रूला त्याच्याच भाषेत चोख उत्तर देणारे आणि जगातील मोठ्या महासत्तांना सुद्धा वठणीवर आणणारे कणखर नेतृत्व काय असते, याची आठवण आज संपूर्ण देशाला प्रकर्षाने येत आहे. खाडी समुद्रात अमेरिकन नौसेनेकडून झालेल्या एका अत्यंत अमानुष आणि क्रूर क्षेपणास्त्र हल्ल्यात तीन निष्पाप भारतीय नाविकांचा दुर्दैवी मृत्यू झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. या भीषण घटनेमुळे संपूर्ण देशामध्ये संतापाची एक खूप मोठी लाट उसळली असून, केंद्र सरकारच्या सध्याच्या परराष्ट्र धोरणावर आता गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. आंतरराष्ट्रीय नियमांना पूर्णपणे केराची टोपली दाखवत अमेरिकेने थेट ओमानच्या सागरी हद्दीत शांततेत उभ्या असलेल्या व्यापारी जहाजांवर हा हल्ला केला. या संपूर्ण प्रकरणातील सर्वात खळबळजनक आणि भीतीदायक बाब म्हणजे, ज्या जहाजांवर भारतीय क्रू मेंबर्स कार्यरत आहेत, त्यांनाच मुद्दाम निवडून लक्ष्य केले जात असल्याचा थेट आरोप स्वतः जहाजावरील इतर भारतीय नाविकांनी अत्यंत भीतीपोटी केला आहे. जगात भारताचे तब्बल तीन लाखांहून अधिक नाविक विविध आंतरराष्ट्रीय जहाजांवर सेवा देत असून, या घटनेमुळे या सर्व नाविकांच्या जिवाचा प्रश्न आता ऐरणीवर आला आहे. आपले भारतीय नाविक देशाची आर्थिक ताकद वाढवण्यासाठी आणि आपल्या कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी अहोरात्र समुद्रात रक्ताचे पाणी करत असतात, परंतु आज त्यांनाच समुद्रात वाऱ्यावर सोडून दिले गेल्याचे अत्यंत भीषण चित्र आहे.
या अत्यंत संवेदनशील आणि गंभीर प्रकरणावर आता देशातील राजकीय आणि सामाजिक वातावरण प्रचंड तापले आहे. अमेरिकेच्या या अमानुष हल्ल्यात आपल्या तीन निष्पाप भारतीय नाविकांची हत्या होऊन अनेक दिवस उलटून गेले आहेत. असे असूनही महासत्ता म्हणवणाऱ्या अमेरिकेने भारताची माफी मागणे किंवा या भीषण घटनेबद्दल साधे दुःख व्यक्त करणे तर दूरच राहिले, उलट त्यांनी भारतालाच अत्यंत उद्धटपणे धमकावण्यास सुरुवात केली आहे. अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्क रूबियो यांनी भारताला थेट लष्करी आदेश पाळण्याची उघड तंबी दिली आहे, जी एका स्वतंत्र आणि शक्तिशाली देशाच्या स्वाभिमानाला थेट दिलेले आव्हान आहे. अमेरिकेचे हे धाडस आणि त्यांची ही अरेरावी पाहून आज देशातील जनतेच्या मनात एकच सूर उमटत आहे की, आज जर डॉ. मनमोहन सिंग देशाचे पंतप्रधान असते, तर अमेरिकेची अशी हल्ला करण्याची हिंमत कधीच झाली नसती. या संकटसमयी संपूर्ण देशाला माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या काळातील त्या ऐतिहासिक, करारी आणि अत्यंत बाणेदार भूमिकेची तीव्रतेने आठवण येत आहे, ज्यांनी अमेरिकेसारख्या बलाढ्य महासत्तेला भारतासमोर झुकण्यास भाग पाडले होते.
डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या कार्यकाळात जेव्हा अशीच एक आंतरराष्ट्रीय परिस्थिती निर्माण झाली होती, तेव्हा भारताने घेतलेली भूमिका अत्यंत करारी आणि देशाला अभिमान वाटेल अशीच होती. २०१३ मध्ये घडलेले देवयानी खोबरागडे या भारतीय राजनैतिक अधिकाऱ्याच्या अपमानाचे प्रकरण संपूर्ण देशाने अत्यंत जवळून पाहिले आहे. त्यावेळी अमेरिकेने न्यूयॉर्कमध्ये आपल्या एका महिला अधिकाऱ्याला चक्क सार्वजनिक ठिकाणी बेड्या ठोकून त्यांची अत्यंत चुकीच्या पद्धतीने अंगझडती घेण्याची मोठी हिंमत केली होती. हा थेट भारताच्या अस्मितेवर आणि देशाच्या सन्मानावर झालेला खूप मोठा हल्ला होता. एका भारतीय महिला अधिकाऱ्याचा झालेला हा अपमान म्हणजे संपूर्ण भारताचा अपमान आहे, अशी स्पष्ट आणि ताठ भूमिका घेत तत्कालीन पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांनी अमेरिकेला त्यांची जागा दाखवण्याचा पक्का आणि कठोर निर्धार केला होता. अमेरिकेच्या या कृत्यामुळे देशाच्या स्वाभिमानाला धक्का लागला होता आणि डॉ. मनमोहन सिंग यांनी कोणत्याही दबावाला बळी न पडता जशास तसे उत्तर देण्याचे ठरवले.
त्यावेळी केंद्रामध्ये असलेल्या डॉ. मनमोहन सिंग सरकारने या आंतरराष्ट्रीय अपमानाचा बदला घेण्यासाठी अमेरिकेविरुद्ध अत्यंत सक्त, कठोर आणि ऐतिहासिक पावले उचलली होती. भारताने कोणत्याही महासत्तेची अजिबात भीती न बाळगता आणि दबावाला न जुमानता नवी दिल्लीतील अमेरिकन दूतावासाच्या बाहेर असलेली कडक सुरक्षा यंत्रणा आणि पोलीस बंदोबस्त तातडीने एका झटक्यात हटवून लावला होता. भारताचे हे अत्यंत धाडसी आणि आक्रमक पाऊल पाहून संपूर्ण जगाला खूप मोठा धक्का बसला होता. डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या आदेशानंतर अमेरिकन अधिकाऱ्यांना भारतात मिळणारे विशेष पास, विमानतळावरील सर्व व्हीआयपी सवलती आणि त्यांचे अनेक मोठे विशेषाधिकार भारताने तात्काल रद्द करून टाकले होते. एवढेच नाही तर, अमेरिकन दूतावासाच्या आत चालणारे त्यांचे व्यावसायिक क्लब आणि करमुक्त व्यवहारांवर सुद्धा भारताने पूर्णपणे बंदी घातली होती. भारताच्या या अनपेक्षित आणि अत्यंत आक्रमक पवित्र्यामुळे महासत्ता असलेली अमेरिका पूर्णपणे हादरली होती आणि अखेर त्यांना भारतासमोर नमते घ्यावे लागले होते. त्या काळात डॉ. मनमोहन सिंग यांनी आपल्या एका शासकीय अधिकाऱ्याच्या रक्षणासाठी आणि देशाच्या स्वाभिमानासाठी अमेरिकेला थेट गुडघे टेकण्यास भाग पाडले होते.
डॉ. मनमोहन सिंग यांचे ते परराष्ट्र धोरण अत्यंत मजबूत, स्पष्ट आणि करारी होते, जिथे देशाच्या प्रत्येक नागरिकाचा आणि अधिकाऱ्याचा सन्मान हाच सर्वात वर मानला गेला होता. कोणत्याही देशाची दादागिरी किंवा अरेरावी भारत कधीही सहन करणार नाही, हा कडक संदेश त्यांनी संपूर्ण जगाला अत्यंत ठामपणे दिला होता. मात्र, आज जेव्हा अमेरिकेच्या थेट लष्करी आणि अमानुष क्षेपणास्त्र हल्ल्यात तीन-तीन निष्पाप भारतीय नाविकांचा बळी गेला आहे, तेव्हा देशाचे सध्याचे नेतृत्व एवढे हतबल, शांत आणि गप्प का आहे, असा संतप्त सवाल आज देशातील प्रत्येक सर्वसामान्य नागरिक विचारत आहे. अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री भारताला थेट लष्करी आदेश पाळण्याची तंबी देत असताना, आपण कोणतीही ठोस किंवा आक्रमक कारवाई न करता केवळ शांत बसून राहणे ही अत्यंत खेदजनक आणि दुर्दैवी बाब आहे. २०१३ मध्ये आपल्या एका महिला अधिकाऱ्याच्या सन्मानासाठी अमेरिकेची पूर्ण नाकेबंदी करणारे भारत सरकार आज आपल्या तीन नागरिकांच्या हत्येनंतर एवढे मवाळ का झाले आहे, या प्रश्नाने आता संपूर्ण देशात जोर धरला आहे.
हल्ल्यात मृत्यू पावलेले नाविक हे केवळ कामगार नव्हते, तर ते या स्वतंत्र देशाचे नागरिक होते आणि त्यांच्या सुरक्षेची संपूर्ण जबाबदारी देशाच्या सरकारची होती. त्यांच्या निधनामुळे त्यांचे संपूर्ण कुटुंब आज उघड्यावर पडले असून त्यांच्या मागे दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विविध जहाजांवर काम करणाऱ्या इतर तीन लाख भारतीय नाविकांमध्ये सध्या स्वतःच्या जिवाबद्दल अत्यंत भीतीचे आणि चिंतेचे वातावरण पसरले आहे. जर देशाचे सरकार आपल्या नागरिकांच्या जिवाची आंतरराष्ट्रीय पातळीवर सुरक्षा करू शकत नसेल आणि परकीय धमक्यांपुढे केवळ शांत बसणार असेल, तर अशा मवाळ धोरणाचा काय फायदा, असा तीव्र सूर आता देशाच्या कानाकोपऱ्यातून उमटत आहे. आज देशाला पुन्हा एकदा डॉ. मनमोहन सिंग यांच्यासारख्या कणखर, स्वाभिमानी आणि शत्रूला चोख उत्तर देणाऱ्या परराष्ट्र धोरणाची अत्यंत गरज असल्याचे स्पष्ट दिसत आहे.
आता संपूर्ण देशाचे लक्ष केंद्र सरकारच्या पुढील भूमिकेकडे आणि पाऊलाकडे लागले आहे. भारत सरकार या अमानुष आणि क्रूर हल्ल्याविरोधात अमेरिकेला डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या सरकारसारखाच खणखणीत, आक्रमक आणि चोख जाब विचारून आपल्या नागरिकांच्या मृत्यूचा न्याय मागणार की अमेरिकेच्या दबावापुढे नतमस्तक होऊन त्यांची लाचारी स्वीकारणार, यावर आता देशाची आंतरराष्ट्रीय प्रतिष्ठा अवलंबून आहे. आपल्या नाविकांचे बलिदान वाया जाऊ न देता, आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भारताने आपली ताकद दाखवून देण्याची आणि अमेरिकेला त्यांची योग्य जागा दाखवण्याची हीच खरी वेळ आहे, अशी तीव्र भावना आता देशातील प्रत्येक नागरिकाच्या मनात निर्माण झाली आहे.