काळावर मात: नेपाळमधील महाप्रलयात ७० वर्षीय आजीच्या अंगावरील साडीने वाचवले महाराष्ट्रासह २१ भाविकांचे प्राण!
विशेष प्रतिनिधी/विश्वमंथन
नेपाळ आणि तिबेट सीमेजवळ हिमालयात घडलेल्या एका थरारक आणि हादरवून टाकणाऱ्या घटनेत, मृत्यूच्या दाढेत सापडलेल्या तब्बल २१ भाविकांना एका ७० वर्षीय वृद्ध माऊलीच्या अद्भूत प्रसंगावधानामुळे जीवनदान मिळाले आहे. २६ ऑगस्ट रोजी घडलेल्या या भीषण दुर्घटनेत महाराष्ट्रासह भारतातील विविध राज्यांमधून देवदर्शनासाठी गेलेले भाविक मृत्यूच्या खाईत लटकत होते. कोणतीही शासकीय मदत पोहोचण्यापूर्वीच त्या वृद्ध आजीने स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता दाखवलेले धाडस आणि मानवी संकटाशी दोन हात करण्याची जिद्द संपूर्ण देशासाठी अभिमानास्पद ठरली आहे.
घटना अशी आहे की, २६ ऑगस्ट रोजी नेपाळ-तिबेट सीमेजवळ हिमालयातील एक प्रचंड मोठा हिमकडा अचानक कोसळला. या दुर्दैवी प्रकारामुळे नदीची पातळी एका सेकंदाला वाढली आणि ताशी शंभर किलोमीटर वेगाने चिखल, अवाढव्य दगड आणि पाण्याचा एक महाकाय लोट थेट मानवी वस्तीमध्ये शिरला. या पाण्याच्या अक्राळविक्राळ प्रवाहाने बघता बघता गाड्या, दुकाने आणि राहती घरे एखाद्या खेळण्यासारखी सोबत वाहून नेली. या भीषण महाप्रलयात देवदर्शनासाठी गेलेले महाराष्ट्रातील आणि देशातील इतर राज्यांतील एकूण २१ भाविक एका तीन मजली इमारतीत अडकून पडले.
या इमारतीची अवस्था अत्यंत बिकट झाली होती. इमारतीचा संपूर्ण तळमजला चिखलात पूर्णपणे गाढला गेला होता आणि पाण्याच्या प्रचंड दबावामुळे इमारतीचा पायाच खचला होता. त्यामुळे ती इमारत कोणत्याही क्षणी पत्त्याच्या बंगल्यासारखी कोसळण्याच्या उंबरठ्यावर उभी होती. चोहोबाजूंनी पाण्याचा महापूर वेढा घालून उभा होता आणि रात्रीच्या काळोखात त्या इमारतीमधून भाविकांचा वाचवा-वाचवा असा आर्त व मन हेलावून टाकणारा आक्रोश सुरू होता. दुर्दैवाची गोष्ट म्हणजे, त्या दुर्गम भागात कोणतीही शासकीय बचाव पथक किंवा रेस्क्यू बोट तातडीने उपस्थित नव्हती, ज्यामुळे त्या लोकांच्या डोळ्यांसमोर मृत्यू स्पष्ट दिसत होता.
अशा या विदारक आणि हतबल करणाऱ्या परिस्थितीत, जिथे सगळेच रस्ता शोधत होते, तिथे घटनास्थळापासून जवळच एका सुरक्षित टेकडीवर ७० वर्षांची एक वृद्ध महिला उभी होती. आजीचे वय खूप जास्त असल्यामुळे तिला स्वतः चालणेही अतिशय कठीण होते आणि सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे तिला पाण्याचा अंदाज नसल्याने पोहताही येत नव्हते. असे असतानाही, आपल्या डोळ्यांसमोर २१ निष्पाप लोकांचा जीव जात असल्याचे पाहून त्या माऊलीचे काळीज पिळवटून निघाले. तिने क्षणाचाही विलंब न करता स्वतःच्या वृद्धत्वाच्या मर्यादा, शारीरिक त्रास आणि मृत्यूची भीती सगळं काही एका क्षणात बाजूला सारले आणि त्या लोकांना कोणत्याही किंमतीत वाचवण्याचा कठोर निर्धार केला.
परिस्थिती अत्यंत गंभीर होती आणि आजूबाजूला कसलीही दोरी किंवा मदतीचे साधन उपलब्ध नव्हते. अशा अत्यंत कठीण प्रसंगात त्या आजीने एक क्षणही वाया न घालवता स्वतःच्या अंगावरील मजबूत सुती साडी सोडली. तिने प्रसंगावधान राखून आसपासच्या दोन ते तीन महिलांना तातडीने मदतीला बोलावले. त्या सर्व महिलांनी आपापल्या साड्या एकत्र केल्या आणि एकमेकांना घट्ट गाठी मारून एक अत्यंत लांब असा साड्यांचा पट्टा तयार केला. त्यानंतर, त्या साडीच्या एका टोकाला एक भारी आणि जड दगड घट्ट बांधला आणि तो इमारतीमध्ये जीव मुठीत धरून अडकलेल्या लोकांच्या दिशेने ताकदीने फिरकावून फेकला.
सुदैवाने, इमारतीमध्ये अडकलेल्या एका तरुण मुलाने हवेतच तो साडीचा गोळा अचूक पकडला आणि तो दगड बाजूला सारून साडीचे टोक स्वतःच्या भोवती घट्ट आवळून धरले. यानंतर आजीने आणि इतर महिलांनी साडीचे दुसरे टोक नजीकच्या झाडाच्या मुळाशी आणि खडकूला अत्यंत घट्ट बांधून धरले. आणि मग सुरू झाला तो अत्यंत थरारक बचाव सोहळा. एकामागून एक करत पाण्याच्या त्या तीव्र आणि धोक्याच्या प्रवाहातून सर्वच्या सर्व २१ भाविकांना अगदी सुखरूपपणे त्या सुरक्षित खडकावर खेचून आणण्यात आले.
हा थरार नेमका किती कमी वेळात घडला याची कल्पना करवत नाही. शेवटची व्यक्ती सुरक्षित बाहेर जमिनीवर पाय ठेवताच, अवघ्या दहा सेकंदाच्या आत ती तीन मजली इमारत पाण्याच्या त्या अक्राळविक्राळ प्रवाहात पूर्णपणे कोसळली आणि वाहून गेली. विचार करा, जर त्या आजीने अगदी काही सेकंदाचा जरी उशीर केला असता, तर त्या इमारतीसोबतच त्या सर्व २१ लोकांची जलसमाधी झाली असती आणि कोणाचाही पत्ता लागला नसता.
मृत्यूच्या अत्यंत दाढेतून सुखरूप बाहेर आलेले ते भाविक जेव्हा त्या आजीच्या समोर आले, तेव्हा त्यांच्या डोळ्यातून आनंदाचे आणि कृतज्ञतेचे अश्रू अनावर झाले. त्या सर्व लोकांनी त्या वृद्ध माऊलीच्या पायावर आपले मस्तक टेकवले आणि अश्रूंनी तिचे आभार मानले. एका सामान्य वृद्ध माऊलीने आपल्या हयातीत आणि संकटाच्या काळात दाखवलेले हे अफाट धाडस, हिंमत आणि निखळ मानुसकीचे दर्शन आज संपूर्ण देशामध्ये कौतुकाचा विषय ठरले असून, या घटनेची चर्चा सर्वत्र आदराने होत आहे.
