बीजिंग/
न्यूज
जगाच्या राजकारणात सध्या खूप मोठी खळबळ उडाली आहे. चीनची राजधानी बीजिंगमध्ये झालेल्या एका महत्त्वाच्या बैठकीत चीनने अमेरिकेला थेट युद्धाची धमकी दिली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यात दोन तास चर्चा झाली. ही चर्चा केवळ साधी भेट नव्हती, तर यामुळे जगात मोठे युद्ध सुरू होण्याची भीती निर्माण झाली आहे. या बैठकीत शी जिनपिंग यांनी खूप कडक भूमिका घेतली. त्यांनी स्पष्ट सांगितले की, जर अमेरिकेने तैवानच्या बाबतीत आपली पद्धत बदलली नाही, तर दोन्ही देशांमध्ये कधीही युद्ध होऊ शकते.
१४ मे २०२६ रोजी बीजिंगमध्ये डोनाल्ड ट्रम्प यांचे मोठ्या थाटामाटात स्वागत झाले. ट्रम्प दुसऱ्यांदा राष्ट्राध्यक्ष झाल्यानंतरची ही त्यांची पहिलीच चीन भेट होती. जगाला वाटले होते की, व्यापार आणि इराणच्या वादावर काहीतरी चांगला मार्ग निघेल. पण बंद दाराआड झालेल्या चर्चेत मात्र उलटच घडले. शी जिनपिंग यांनी बोलताना ‘संघर्ष’ आणि ‘युद्ध’ यांसारख्या शब्दांचा वापर करून अमेरिकेला इशारा दिला. त्यांनी सांगितले की, तैवान हा चीनचा घरगुती आणि महत्त्वाचा विषय आहे. अमेरिका ज्या प्रकारे तैवानला शस्त्रांची मदत करत आहे, ते चीनला अजिबात मान्य नाही. विशेषतः ट्रम्प यांनी तैवानला ११ अब्ज डॉलरची शस्त्रे देण्याचा जो निर्णय घेतला आहे, त्यावर चीन खूप चिडला आहे.
या भांडणाचे मुख्य कारण म्हणजे ‘सेमीकंडक्टर चिप्स’. जगातील ९२ टक्के महत्त्वाच्या चिप्स एकट्या तैवानमध्ये तयार होतात. आपले आजचे स्मार्टफोन्स, लॅपटॉप, नवीन तंत्रज्ञान आणि अमेरिकेची लढाऊ विमाने या सर्वांसाठी या चिप्स लागतात. जर तैवानवर चीनने ताबा मिळवला, तर या सर्व गोष्टींवर चीनचा ताबा येईल. हीच अमेरिकेसाठी सर्वात मोठी चिंतेची बाब आहे. अमेरिकेला आपले वर्चस्व टिकवण्यासाठी तैवानला वाचवणे गरजेचे आहे. तर दुसरीकडे, चीनला तैवान आपल्या देशाला जोडायचा आहे, जेणेकरून त्यांना समुद्रात आपली ताकद वाढवता येईल.
केवळ तैवानच नाही, तर इराणच्या विषयावरूनही या बैठकीत वाद झाला. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये ट्रम्प यांनी इराणवर लष्करी कारवाई केली होती, ज्यामुळे चीनला मिळणाऱ्या तेलावर परिणाम झाला. इराण हा चीनचा मोठा व्यापारी मित्र आहे. त्यामुळे अमेरिकेने इराणमधील युद्ध थांबवले नाही, तर चीन इराणला उघडपणे लष्करी मदत करेल, असा इशारा जिनपिंग यांनी ट्रम्प यांना दिला आहे. आता चीन, रशिया आणि इराण हे देश एकत्र येऊन अमेरिकेला आव्हान देत आहेत.
चीनच्या या धमकीला डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांच्या पद्धतीने उत्तर दिले. त्यांनी जिनपिंग यांना ‘मित्र’ म्हटले तरी, आपण आपल्या निर्णयांवर ठाम असल्याचे सांगितले. “अमेरिका आपल्या मित्रांना, म्हणजेच तैवानला कधीही एकटे सोडणार नाही,” असे ट्रम्प यांनी ठामपणे सांगितले. मात्र, अमेरिकेच्या अंतर्गत काही कायद्यांमुळे ट्रम्प यांना काही अडचणी येत आहेत, ज्याचा फायदा घेण्याचा चीन प्रयत्न करत आहे.
या दोन देशांमधील वादामुळे सर्वसामान्य लोकांवर मोठा परिणाम होऊ शकतो. जर खरोखर युद्ध झाले, तर शेअर बाजार कोसळू शकतो. पेट्रोल-डिझेलच्या किमती खूप वाढतील, ज्यामुळे महागाई वाढेल. तसेच मोबाईल, लॅपटॉप आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक वस्तू खूप महाग होतील. हे केवळ दोन देशांचे भांडण नसून, यामुळे संपूर्ण जगाची अर्थव्यवस्था धोक्यात येऊ शकते.
आता चीनने ज्या प्रकारे अमेरिकेला आणि डोनाल्ड ट्रम्प यांना भर बैठकीत आव्हान दिले, तशीच हिंमत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी दाखवणार का, असा सवाल भारतातील जनतेतून विचारला जात आहे. चीनने दाखवलेली ही आक्रमकता पाहता, भारत आपल्या हितासाठी ट्रम्प यांच्या धोरणांना कसे उत्तर देणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. २०२६ हे वर्ष तिसऱ्या महायुद्धाची सुरुवात ठरेल की काय, अशी भीती आता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. सध्या संपूर्ण जग या दोन्ही देशांच्या पुढच्या पावलांकडे लक्ष लावून बसले आहे.
