पावसाने हुलकावणी दिल्याने बळीराजाचे अंगावर काटा आणणारे पाऊल; जामनेर तालुक्यातील हवालदिल शेतकऱ्याने चार एकर उभ्या कापसावर फिरवला रोटाव्हेटर!
जामनेर/विश्वमंथन
महाराष्ट्रातील शेती क्षेत्रावर सध्या निसर्गाच्या लहरीपणाचे मोठे सावट पसरले असून, पावसाने पाठ फिरवल्यामुळे हवालदिल झालेल्या एका शेतकऱ्याने घेतलेला टोकाचा निर्णय संपूर्ण बळीराजाच्या डोळ्यात अंजन घालणारा ठरला आहे. गेल्या दीड महिन्यांपासून पावसाने पूर्णपणे पाठ फिरवल्यामुळे आणि पाण्याचा एकही थेंब उपलब्ध न झाल्यामुळे जामनेर तालुक्यातील होळ हवेली तांडा येथील शेतकरी रमेश पवार यांनी मोठ्या आशेने व कष्टाने फुलवलेल्या तब्बल चार एकर उभ्या कापूस पिकावर चक्क रोटाव्हेटर फिरवून ते मातीमोल केले आहे. डोळ्यांसमोर हिरवेगार डोलणारे पीक स्वतःच्या हाताने नष्ट करण्याची दुर्दैवी वेळ एका अन्नदात्यावर आल्याने परिसरात एकच हलकल्लोळ उडाला असून, या घटनेने संपूर्ण शेतकरी वर्गात तीव्र संताप आणि हळहळ व्यक्त होत आहे.
मिळालेल्या सविस्तर माहितीनुसार, जामनेर तालुक्यातील होळ हवेली तांडा येथील रहिवासी असलेले शेतकरी रमेश पवार यांनी आपल्या कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी आणि आर्थिक स्थैर्यासाठी चालू हंगामात मोठ्या अपेक्षेने चार एकर शेतात कापसाची लागवड केली होती. पेरणीनंतर सुरुवातीला पिकाची वाढ जोमाने झाली आणि शेतातील कापसाचे पीक पाहून शेतकऱ्याच्या चेहऱ्यावर समाधानाचे हसू फुलले होते; मात्र निसर्गाचा कोप नेमका याच वेळी ओढवला. गेल्या दीड महिन्यापासून या भागात पावसाने जोरदार हुलकावणी दिली असून, वरून बरसणाऱ्या पावसाच्या पाण्याचा एक थेंबही पिकाला मिळालेला नाही. या दिर्घकालीन ख्रिष्ठ पर्जन्यमानखंडामुळे (पावसाच्या दडीमुळे) जमिनीतील ओलावा पूर्णपणे नाहीसा झाला आणि पिकाची वाढ एकाएकी पूर्णपणे खुंटली.
अनेक दिवस डोळ्यांत तेल घालून पावसाची वाट पाहिली, पण आकाशात काळे ढग दाटून आले तरी पावसाने हजेरी लावली नाही. त्यामुळे बळीराजाची चिंता शिगेला पोहोचली. हाताशी आलेले पीक वाचवण्यासाठी शेतकरी रमेश पवार यांनी आपली सर्व ताकद पणाला लावली. विहिरीत किंवा कुपनलिकेत जे काही थोडेफार पाणी उपलब्ध होते, त्या उपलब्ध पाण्यातून चक्क बादलीने पाणी आणून ते झाडांना घातले. एवढेच नव्हे तर अहोरात्र काबाडकष्ट करून, प्रचंड घामाचा धारा वाहून त्यांनी आपला ऐटीत उभा राहिलेला कापूस जगवण्याचा आटोकाट आणि निकराचा प्रयत्न केला. रात्रंदिवस एक करून पिकाला जीवदान देण्याचा हा लढा अत्यंत मन हेलावून टाकणारा होता; परंतु तीव्र पाण्याचा अभाव आणि त्यातच दिवसेंदिवस वाढणारा कडक ऊन व उष्णतेची लाट यामुळे हा सर्व आटोकाट प्रयत्न निष्फळ ठरला.
झाडांना जिवंत ठेवण्यासाठी केलेली मेहनत अपुरी पडली आणि डोळ्यांसमोरच हिरवागार असलेला कापूस पीक सुकू लागले, कोमेजू लागले आणि वाळून खाक होऊ लागले. शेतातील पिकाची ही दैना पाहणे त्या शेतकऱ्याच्या जिजावर आले. पिकाची ही भीषण अवस्था पाहून शेतकरी मानसिकदृष्ट्या पूर्णपणे खचून गेला. एकीकडे उन्हाने आणि दुसरीकडे पावसाच्या द्रोहाने पिकाचा पूर्ण घास हिरावून घेतला. आता या पिकामध्ये पुढे जाऊन एक किलो कापूसही हातात पडणार नाही आणि उत्पादन निघणार नाही, हे जेव्हा स्पष्ट झाले तेव्हा या दुःखातून बाहेर पडण्याचा कोणताही पर्याय उरला नाही. या पिकावर अजून खर्च करत राहणे म्हणजे केवळ आर्थिक विनाशाच्या गर्तेत अधिक खोल जाणे ठरले असते. अखेर मनावर दगड ठेवून आणि प्रचंड जड अंतःकरणाने रमेश पवार यांनी अत्यंत टोकाचा निर्णय घेत आपल्या चार एकर जिवंत कापूस पिकावर थेट ट्रॅक्टरचा रोटाव्हेटर फिरवला आणि अवघ्या काही मिनिटांतच आपले अंगाखांद्यासारखे जपलेले उभे पीक जमीनदोस्त करून मातीत मिळवून दिले.
डोळ्यांसमोर हसतखेळत उभे असलेले पीक नष्ट झाल्यामुळे शेतकरी रमेश पवार यांचे प्रचंड आणि कधीही भरून न निघणारे आर्थिक नुकसान झाले आहे. बी-बियाणे, खते, मशागत, औषध फवारणी आणि पाण्यासाठी केलेला हजारो रुपयांचा खर्च एका झटक्यात मातीत मिळाला आहे. हातातोंडाशी आलेला घास अशा प्रकारे निसर्गाने हिरावून घेतल्यामुळे या कुटुंबावर आर्थिक संकट ओढवले आहे. विशेष म्हणजे, केवळ एकट्या रमेश पवार यांचाच प्रश्न नसून, जर येत्या काही दिवसांत पावसाने अशीच पाठ फिरवली आणि वरून कृपेचा वर्षाव झाला नाही, तर परिसरातील इतर शेतकऱ्यांची सोयाबीन, कापूस आणि बाजरी यांसारखी इतर पिकेही धोक्यात येण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. या गंभीर परिस्थितीमुळे संपूर्ण भागात चिंतेचे काळे ढग दाटले असून, प्रशासनाने तातडीने या भागाची पाहणी करून नुकसानग्रस्त शेतकऱ्याला तातडीने भरीव आर्थिक मदत आणि नुकसानभरपाई द्यावी, अशी जोरदार मागणी आता जोर धरू लागली आहे. बळीराजाच्या पाठीशी उभे राहण्याची हीच खरी वेळ असून, शासनाने या गंभीर प्रकरणाची तातडीने दखल घ्यावी, अशी आर्त हाक या निमित्ताने दिली जात आहे.
