बुलढाणा प्रतिनिधी/
संत गजानन महाराजांच्या वास्तव्याने पावन झालेल्या शेगाव नगरीमध्ये आज एक धक्कादायक आणि तितकीच महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. राज्यभरात अन्न आणि औषध प्रशासनाने भेसळयुक्त पदार्थांविरोधात जी धडक मोहीम उघडली आहे, त्याचाच एक भाग म्हणून आज बुलढाण्यातील अत्यंत प्रसिद्ध असलेल्या ‘तिरतराम करमचंद शर्मा’ या शेगाव कचोरी सेंटरवर अचानक छापा टाकण्यात आला. शेगावची कचोरी म्हणजे केवळ एक पदार्थ नसून ती महाराष्ट्राची एक ओळख बनली आहे. देशभरातून आणि विदेशातून शेगावात दर्शनासाठी येणारा प्रत्येक भाविक आवडीने खातो ती ही कचोरी. मात्र, याच प्रसिद्ध कचोरीच्या दर्जावर आता प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
अन्न आणि औषध प्रशासन आयुक्त तुकाराम मुंडे यांनी पदभार स्वीकारताच संपूर्ण राज्यामध्ये भेसळ करणाऱ्यांवर कारवाईचा बडगा उगारला आहे. त्यांच्या स्पष्ट आदेशानुसार, राज्यात जिथे कुठे खाद्यपदार्थांमध्ये फेरफार होत असेल किंवा निकृष्ट दर्जाचा कच्चा माल वापरला जात असेल, तिथे आता कडक कारवाई केली जाणार आहे. याच मोहिमेचा भाग म्हणून बुलढाणा जिल्ह्यातील पथकाने ही धाडसी कारवाई केली आहे. या पथकाचे नेतृत्व निरीक्षक गुलाबसिंह वसावे यांनी केले. त्यांनी या प्रतिष्ठित कचोरी सेंटरमध्ये जाऊन तिथे कचोरी तयार करण्यासाठी वापरण्यात येणारे तेल, मसाले, पिठ आणि इतर कच्चा माल याची कसून तपासणी केली.
अनेक दशकांपासून ही कचोरी आपली चव जपून आहे, असे सांगितले जाते. मात्र, भाविकांच्या आरोग्याशी कोणताही खेळ खपवून घेतला जाणार नाही, हेच या कारवाईवरून सिद्ध होते. या छाप्यात प्रशासनाने कचोरी बनवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या साहित्याचे नमुने तपासणीसाठी ताब्यात घेतले आहेत. हे नमुने आता प्रयोगशाळेत तपासले जातील. तिथे या मालाचा दर्जा काय आहे, त्यात काही भेसळ केली आहे का, किंवा जे तेल वापरले जाते ते आरोग्यासाठी कितपत सुरक्षित आहे, याचा सखोल अहवाल येईल. जर या अहवालात काहीही गैर आढळले, तर संबंधित कचोरी सेंटरवर कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाईल, असे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.
ही बातमी समजताच संपूर्ण परिसरात एकच खळबळ उडाली आहे. शेगावचे नाव काढले की डोळ्यासमोर येते ती गरम-गरम आणि खमंग कचोरी. आज या कचोरीच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह लागल्याने खवय्यांमध्ये आणि भाविकांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. वर्षानुवर्षे भाविक मोठ्या श्रद्धेने या कचोरीचा आस्वाद घेत आले आहेत. त्यामुळे जर या खाद्यपदार्थात भेसळ निघाल्यास ते भाविकांच्या आरोग्यासोबतच श्रद्धेशीही केलेली फसवणूक ठरेल, अशी चर्चा सर्वत्र सुरू आहे. अनेक लोक विचारत आहेत की, ज्या कचोरीसाठी आपण रांगा लावून पैसे मोजतो, ती कचोरी खरोखरच शुद्ध आहे का?
एकीकडे भाविकांचा ओघ वाढत असताना या सेंटरची मोठी बाजारपेठ निर्माण झाली आहे. रोज हजारो कचोऱ्यांची विक्री येथे होते. इतक्या मोठ्या प्रमाणात होणाऱ्या विक्रीमध्ये जर दर्जाची तडजोड होत असेल, तर ते गंभीर आहे. या कारवाईने इतर खाद्यपदार्थ विक्रेत्यांचेही धाबे दणाणले आहेत. आता तरी सावध होऊन सर्वांनी शुद्ध आणि आरोग्यदायी पदार्थ ग्राहकांना द्यावेत, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. प्रशासनाची ही मोहीम केवळ एका दुकानापुरती मर्यादित न राहता, ती सर्वच ठिकाणी अशीच कठोरपणे राबवली गेली पाहिजे, अशी मागणी आता जोर धरत आहे.
प्रशासनाच्या या धाडसी निर्णयामुळे सामान्य माणसाला मोठा दिलासा मिळाला आहे. आपण बाहेर हॉटेलमध्ये किंवा अशा प्रसिद्ध ठिकाणी खातो, तेव्हा आपण अन्नाच्या गुणवत्तेवर पूर्ण विश्वास ठेवतो. पण जेव्हा अशा प्रकारच्या कारवाई समोर येतात, तेव्हा त्या विश्वासाला तडा जातो. म्हणूनच, तपासणीचा अहवाल येईपर्यंत सर्वांचे लक्ष लागले आहे. या अहवालात काय निष्पन्न होते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. जर या नमुन्यांमध्ये भेसळ आढळली, तर हे प्रकरण केवळ एका दुकानाच्या कारवाईपर्यंत थांबणार नाही, तर कायदेशीर लढाईलाही तोंड फुटू शकते.
शेगावीतील या घटनेने हे पुन्हा एकदा अधोरेखित केले आहे की, आरोग्यापेक्षा मोठे काहीही नाही. कचोरी असो वा इतर कोणताही खाद्यपदार्थ, तो बनवताना नियमांचे पालन करणे ही विक्रेत्यांची प्राथमिक जबाबदारी आहे. आज प्रशासनाने ज्या पद्धतीने ही कारवाई केली आहे, तिचे सर्वत्र स्वागत होत आहे. जनसामान्यांच्या आरोग्याची काळजी घेणे हे सरकारचे आणि प्रशासनाचे कर्तव्य आहे आणि आज तुकाराम मुंडे यांच्या नेतृत्वाखाली ते कर्तव्य चोखपणे पार पाडले जात असल्याचे दिसत आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाचा तपास आता अंतिम टप्प्यात असून अहवाल आल्यानंतरच पुढील दिशा स्पष्ट होईल. तोपर्यंत या प्रसिद्ध कचोरी सेंटरवर प्रशासनाचे बारीक लक्ष असणार आहे. एका बाजूला कचोरीची प्रसिद्धी आणि दुसऱ्या बाजूला आरोग्याचा प्रश्न, या संघर्षात नेमका काय निकाल लागतो, याकडे संपूर्ण बुलढाणा जिल्ह्याचे लक्ष लागलेले आहे. ही घटना येणाऱ्या काळात इतर सर्वच खाद्यपदार्थ विक्रेत्यांसाठी एक मोठा धडा असेल. आता यापुढे भेसळ करणाऱ्यांना कोणत्याही परिस्थितीत सोडून दिले जाणार नाही, हाच संदेश या कारवाईतून देण्यात आला आहे. आपण सर्वांनीही बाहेरचे अन्न खाताना सतर्क राहणे गरजेचे आहे. भेसळमुक्त अन्न मिळवणे हा प्रत्येक ग्राहकाचा हक्क आहे आणि त्या हक्कासाठी प्रशासन आता मैदानात उतरले आहे. या घटनेने एक गोष्ट नक्कीच सिद्ध केली आहे की, कशाही प्रकारच्या हलगर्जीपणाला आता प्रशासन थारा देणार नाही. भविष्यात अशाच प्रकारच्या मोहिमा राबवून समाजातील हा भेसळीचा राक्षस पूर्णपणे नष्ट करण्याची गरज आहे. शेगावातील ही घटना कदाचित एक सुरुवात असू शकते, कारण आरोग्याशी निगडित अशा तक्रारी राज्यभर आहेत. त्या सर्व तक्रारींची दखल घेऊन जर अशीच कडक पावले उचलली गेली, तरच खऱ्या अर्थाने सामान्यांना दर्जेदार आणि सुरक्षित अन्न मिळेल. आता सर्वांचे डोळे त्या प्रयोगशाळेच्या अहवालाकडे लागले आहेत, जो शेगावच्या या कचोरीचे भवितव्य ठरवणार आहे.