बीपीच्या औषधांविषयी जागतिक आरोग्य संघटनेचा (WHO) मोठा इशारा: ही तीन औषधे ठरत आहेत जीवघेणी? नागरिकांमध्ये खळबळ!
नवी दिल्ली/विश्वमंथन
सध्याच्या धकाधकीच्या आणि धावपळीच्या जीवनशैलीमध्ये उच्च रक्तदाब म्हणजेच हाय ब्लड प्रेशर (High BP) ही एक अत्यंत सामान्य समस्या बनली आहे. घरोघरी लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत अनेकजण बीपी नियंत्रणात ठेवण्यासाठी नियमितपणे औषधोपचार घेत असतात. मात्र, आता आरोग्याशी संबंधित एक अत्यंत धक्कादायक आणि चिंताजनक बातमी समोर आली आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) बीपी आणि इतर काही गंभीर आजारांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या विशिष्ट औषधांबाबत अत्यंत कठोर आणि मोठा इशारा दिला आहे. जर तुम्ही किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणी व्यक्ती या विशिष्ट औषधांचे सेवन करत असाल, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि सावध करणारी आहे. WHO च्या या नव्या इशाऱ्यामुळे वैद्यकीय क्षेत्रात आणि सर्वसामान्य नागरिकांमध्ये मोठी खळबळ उडाली आहे.
मिळालेल्या सविस्तर माहितीनुसार, जागतिक आरोग्य संघटनेअंतर्गत येणाऱ्या इंटरनॅशनल एजन्सी फॉर रिसर्च ऑन कॅन्सर (IARC) या नामांकित संस्थेने एक अत्यंत सखोल आणि विस्तृत वैज्ञानिक अभ्यास केला आहे. या वैज्ञानिक अभ्यासानुसार, काही विशिष्ट घटकांना ‘ग्रुप ए’ मध्ये समाविष्ट करण्यात आले आहे. ‘ग्रुप ए’ म्हणजे असे घटक जे थेट मानवी शरीरामध्ये कॅन्सरसारखा भयानक आजार निर्माण करण्यास कारणीभूत ठरू शकतात. या अत्यंत गंभीर यादीमध्ये हाय बीपीच्या उपचारांसाठी मोठ्या प्रमाणात आणि नियमितपणे वापरले जाणारे हायड्रोक्लोरोथायाझाईट्स, तसेच ओरिकोनाझोल आणि टॅक्रोलीम यांसारख्या महत्त्वाच्या औषधांचा समावेश करण्यात आला आहे. ही बातमी समोर आल्यानंतर बीपीचे नियमित सेवन करणाऱ्या रुग्णांच्या पायाखालची जमीन सरकली आहे, कारण ज्या औषधांमुळे जीव वाचवला जात आहे, तीच औषधे आता आरोग्यासाठी घातक ठरू शकतात का, असा मोठा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाची सखोल माहिती देताना तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे की, या तिन्ही औषधांचे अतिसेवन केल्यास किंवा या औषधांच्या प्रभावाखाली असताना उन्हामध्ये सतत फिरल्यास मानवी शरीरावर अत्यंत विपरीत परिणाम होऊ शकतो. या औषधांच्या सेवनामुळे मानवी त्वचेचा कॅन्सर (Skin Cancer) किंवा ओठांचा कॅन्सर होण्याचा गंभीर धोका मोठ्या प्रमाणावर निर्माण होऊ शकतो. याचे मुख्य वैज्ञानिक कारण म्हणजे, ही औषधे त्वचेची सूर्यप्रकाशाप्रती असणारी संवेदनशीलता वेगाने वाढवतात. जेव्हा सूर्यप्रकाशातील अतिनील (UV) किरणे या संवेदनशील त्वचेवर पडतात, तेव्हा त्वचेचे आऊटर लेयर आणि पेशींचे अतोनात नुकसान होते. त्यामुळे उन्हाळ्यात किंवा कडक उन्हात बाहेर पडताना या औषधांचे सेवन करणाऱ्या लोकांना विशेष काळजी घेण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
या यादीमध्ये समाविष्ट असलेले दुसरे औषध म्हणजेच ‘ओरिकोनाझोल’ हे केवळ बीपीसाठी नसून एक अत्यंत प्रभावी अँटीफंगल औषध आहे. ज्या रुग्णांची रोगप्रतिकारक शक्ती (Immunity) अत्यंत कमकुवत असते किंवा ज्यांना शरीरामध्ये गंभीर फंगल इन्फेक्शन होण्याचा उच्च धोका असतो, अशा रुग्णांवर उपचारासाठी डॉक्टरांकडून हे ओरिकोनाझोल औषध दिले जाते. परंतु, या औषधाच्या नियमित आणि जास्त वापராमुळे मानवी त्वचा सूर्यप्रकाशातील अतिनील किरणांना अत्यंत संवेदनशील बनते. परिणामी, त्वचेच्या पेशींचे आरोग्य बिघडून भविष्यात कॅन्सरसारखे जीवघेणे आजार जडण्याची शक्यता नाकारता येत नाही, असे या वैज्ञानिक अहवालात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे.
यासोबतच, या यादीतील तिसरे महत्त्वाचे औषध म्हणजे ‘टॅक्रोलीम’ होय. जेव्हा एखाद्या दुर्दैवी व्यक्तीचे लिव्हर (यकृत), किडनी (मूत्रपिंड) किंवा शरीरातील इतर कोणतेही महत्त्वाचे अवयव निकामी होतात आणि त्यांचे प्रत्यारोपण (Transplant) करावे लागते, तेव्हा ही शस्त्रक्रिया अत्यंत महत्त्वाची ठरते. नवीन अवयव शरीरात बसवल्यानंतर मानवी शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती त्या नवीन बाहेरच्या अवयवाला परका शत्रू समजून नाकारण्याचा प्रयत्न करते. शरीर त्या नवीन अवयवाने सहज स्वीकार करावे, यासाठी रुग्णाची रोगप्रतिकारशक्ती नियंत्रित आणि मर्यादित ठेवण्याचे अत्यंत महत्त्वाचे काम हे ‘टॅक्रोलीम’ औषध करते. मात्र, आयएआरसी (IARC) च्या ताज्या आणि धक्कादायक अहवालानुसार, या टॅक्रोलीम औषधाच्या सततच्या सेवनामुळे शरीरामध्ये ‘नॉन हॉचकिन लिमफोमा’ आणि त्वचेचा कॅन्सर होण्याबाबतचे पुरेसे आणि भक्कम वैज्ञानिक पुरावे हाती लागले आहेत. हे पुरावे वैद्यकीय विश्वाला विचार करायला लावणारे आहेत.
जागतिक स्तरावर आलेल्या या नवीन आणि गंभीर अहवालामुळे वैद्यकीय वर्तुळात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. याचा अर्थ असा नाही की आजच सर्वांनी आपली औषधे बंद करावीत. कोणताही कायदेशीर किंवा वैद्यकीय धोका पत्करण्याऐवजी अत्यंत सावधगिरी बाळगणे गरजेचे आहे. जर तुम्ही किंवा तुमच्या ओळखीतील कोणीही व्यक्ती या तीनपैकी कोणत्याही औषधाचे नियमित सेवन करत असेल, तर घाबरून न जाता तातडीने आपल्या फॅमिली डॉक्टर किंवा संबंधित तज्ज्ञ वैद्याकीय अधिकाऱ्यांचा सल्ला घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाशिवाय स्वतःच्या मनाने कोणत्याही औषधांचे सेवन अचानक बंद करू नका, कारण त्यामुळे बीपी वाढल्यासारखे इतर गंभीर धोके अचानक ओढवू शकतात. परंतु, डब्ल्यूएचओच्या या इशाऱ्याने औषध निर्माण कंपन्या आणि वैद्यकीय क्षेत्रासमोर एक नवीन आव्हान उभे केले असून, आता यावर काय कठोर पावले उचलली जातात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. नागरिकांनी आरोग्याची कोणतीही कुचराई न करता सतर्क राहणे आणि डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली योग्य उपचार घेणे हीच यावरील खरी खबरदारी ठरणार आहे.
