राहुल गांधींसोबत पत्रकार परिषदेत पीडित तरुणींनी पोलखोल करत पोलिसांवर केले गंभीर आरोप
नवी दिल्ली/विश्वमंथन
देशाची राजधानी दिल्ली असो किंवा आर्थिक राजधानी मुंबई, विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनांचे पडसाद आता थेट राष्ट्रीय राजकारणाच्या केंद्रस्थानी पोहोचले आहेत. लोकसभा निवडणुकीतील विरोधी पक्षनेते आणि काँग्रेसचे ज्येष्ठ खासदार राहुल गांधी यांनी दिल्लीत घेतलेली एक पत्रकार परिषद सध्या देशभरात चर्चेचा विषय ठरली आहे. जंतरमंतर आणि मुंबईतील आंदोलनादरम्यान पोलिसांकडून झालेल्या कथित लाठीचार्ज आणि दमदाटीविरोधात थेट पीडित तरुण-तरुणींनी मीडियासमोर येऊन आपली आपबीती सांगितली आहे. या पत्रकार परिषदेत मांडण्यात आलेल्या मुद्द्यांमुळे प्रशासकीय यंत्रणेच्या भूमिकेवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून, राजकीय वर्तुळात एकच खळबळ उडाली आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाची सुरुवात झाली ती मुंबईतील दादर येथील शिवाजी पार्क परिसरापासून. वीस जुलै रोजी मुंबईत विद्यार्थ्यांनी एक मोठे आंदोलन पुकारले होते. या आंदोलनादरम्यान पोलिसांची कारवाई सुरू असताना एका तरुणीने जीवाची पर्वा न करता पोलिसांच्या व्हॅनसमोर तब्बल चाळीस मिनिटे उभे राहून वीस मुलांना बेकायदेशीरपणे ताब्यात घेण्यापासून यशस्वीरीत्या रोखले होते. ही तरुणी म्हणजेच रिया अहीर, जिचे वय अवघे सत्तावीस वर्षे आहे. या आंदोलनानंतर रिया अहीर यांचा हा फोटो आणि व्हिडिओ सोशल मीडियावर आगीसारखा पसरला आणि त्या रातोरात चर्चेत आल्या.
मात्र, या प्रसिद्धीनंतर त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्यात आणि सुरक्षेत अडचणी निर्माण झाल्याचे त्यांनी स्वतः मीडियासमोर सांगितले. रिया यांनी यासंदर्भात बोलताना स्पष्ट केले की, त्या कोणतीही सोशल मीडियावरील साधीसुधी ट्रोलिंग नसून थेट एका मोठ्या गुन्ह्याचा सामना करत आहेत. त्यांनी माध्यमांशी संवाद साधताना म्हटले की, “मी तीच मुलगी आहे जी मुंबई पोलिसांच्या समोर आली होती, पण मी मीडियाला हे सांगू इच्छिते की मी अशी व्यक्ती आहे जिने वीस मुलांना बेकायदेशीरपणे डिटेन होण्यापासून रोखले होते.” त्यांनी आपल्यावर होत असलेल्या आरोपांचा तीव्र निषेध केला. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, त्यांच्याबद्दल अत्यंत अपमानास्पद आणि चुकीच्या गोष्टी सोशल मीडियावर पसरवल्या जात आहेत. एवढेच नव्हे तर, काही राजकीय पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनीही त्यांच्याविरोधात फेसबुकवर अत्यंत आक्षेपार्ह पोस्ट लिहिल्याचा गंभीर आरोप त्यांनी केला आहे. रिया यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, त्यांनी या प्रकरणी सत्तावीस तारखेलाच कायदेशीर गुन्हा दाखल केला होता, परंतु अनेक दिवस उलटून गेल्यानंतरही त्यांच्या हातात अद्याप एफआयआरची प्रत आलेली नाही. त्यांनी संतप्त सवाल केला की, जर अशा प्रकारे मुलींवर हल्ले होत असतील आणि त्यांना न्यायासाठी वणवण करावी लागत असेल, तर या देशात लेकी सुरक्षित कशा राहतील? ज्या विद्यार्थ्यांसाठी आपण रस्त्यावर उतरलो, तेच विद्यार्थी आता आपल्या पाठीशी उभे असल्याचे सांगत त्यांनी नागरिकांनाही एकमेकांच्या हक्कासाठी लढण्याचे आवाहन केले.
या पत्रकार परिषदेत केवळ मुंबईच नव्हे, तर झारखंड आणि उत्तर प्रदेशमधून आलेल्या विद्यार्थ्यांनीही पोलिसांच्या अमानुष वागणुकीचे भयानक किस्से सांगितले. झारखंडमधून आलेल्या नूतन टोपो यांनी अत्यंत गंभीर असा आरोप केला. त्यांनी सांगितले की, आंदोलनादरम्यान पोलिसांकडून केवळ लाठीचार्जच नाही, तर थेट पॅलेट गनचा वापर करण्यात आला होता. नूतन यांच्या म्हणण्यानुसार, त्यांनी स्वतः आपल्या डोळ्यांनी पॅलेट गन पाहिली होती. आंदोलनावेळी पोलिसांची बंदूक त्यांच्या दिशेने रोखण्यात आली होती, आणि जशाच त्या मागे वळल्या, तशा त्यांच्यावर गोळी झाडण्यात आली. या भयंकर हल्ल्यात त्यांच्या कानाला गंभीर दुखापत झाल्याचे त्यांनी सांगितले. जेव्हा देशभरात अशा प्रकारे दडपशाही होते आणि अन्यायाच्या विरोधात आवाज उठवण्याची वेळ येते, तेव्हा आपण नक्कीच मागे हटणार नाही, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.
याच मालिकेत उत्तर प्रदेशहून आलेल्या फराहनाज या विद्यार्थिनीनेही आपल्यावरील अन्यायाचा पाढा वाचला. फराहनाज यांनी सांगितले की, त्या एक सामान्य पदवीच्या विद्यार्थी असून वीस तारखेला जंतरमंतरवर पूर्णपणे शांततापूर्ण मार्गाने आंदोलन करत होत्या. परंतु, पोलिसांच्या काही जणांनी त्यांच्यावर अत्यंत क्रूरपणे लाठीमार केला. इतकेच नव्हे तर, या मारहाणीनंतर पोलिसांनी त्यांना थेट बसमध्ये बसवून तीन तास डांबून ठेवले. सर्वात वेदनादायी बाब म्हणजे, केवळ त्यांच्या नावावरून त्यांना लक्ष्य करण्यात आले. फराहनाज यांच्या म्हणण्यानुसार, त्यांचे नाव पाहून पोलिसांनी त्यांना थेट ‘मुसलमान’ म्हणून जज केले आणि त्यांच्या नावावर देशद्रोही असल्याचा शिक्का मारला. पोलिसांनी त्यांची वेगळी यादी तयार करून त्यांना देशद्रोही ठरवण्याचा प्रयत्न केला. आपण हातात तिरंगा घेऊन वंदे मातरम आणि भारत माता की जयचे नारे लावले होते, मग शांततापूर्ण मार्गाने देशाचे हित मागणे हा देशद्रोह ठरतो का, असा संतप्त सवाल त्यांनी उपस्थित केला. सोशल मीडियावर सातत्याने त्यांना आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना देशद्रोही ठरवण्याचे षडयंत्र रचले जात असल्याचा आरोप त्यांनी केला.
दिल्लीच्या मुस्कान या तरुणीनेही या पत्रकार परिषदेत पोलिसांच्या भूमिकेवर थेट बोट ठेवले. मुस्कान यांनी सवाल केला की, त्या जंतरमंतरवर अत्यंत शांततेने चालत असताना आरएफ (रॅपिड ॲक्शन फोर्स) च्या अधिकाऱ्यांनी त्यांच्यावर का लाठीचार्ज केला? देशाचे कायदे आणि नियम स्पष्ट सांगतात की महिला आंदोलकांवर किंवा शरीराच्या विशिष्ट भागावर अमानुष लाठीमार केला जाऊ शकत नाही, तसेच कोणत्याही पुरुष अधिकाऱ्याने महिला आंदोलकाला मारहाण करू नये. परंतु, या नियमांना ताकवर झटकून आरएफच्या एका पुरुष अधिकाऱ्याने आपल्यावर अयोग्य पद्धतीने लाठीचार्ज केल्याचा अत्यंत गंभीर आरोप त्यांनी केला. या संपूर्ण प्रकरणात ज्या अधिकाऱ्याने असा आदेश दिला होता, त्याने पुढे येऊन जाहीर माफी मागितली तर आपल्याला न्याय मिळाल्याचे समाधान वाटेल, अशी भावनिक प्रतिक्रिया त्यांनी दिली.
या सर्व गंभीर प्रकरणावर बोलताना काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी सरकारवर जोरदार हल्लाबोल केला. दिल्लीतील दहा जनपथ येथे आयोजित या पत्रकार परिषदेत राहुल गांधी यांनी थेट सरकार आणि पोलिसांच्या दाव्यांची पोलखोल केली. त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, वीस जुलै रोजी झालेल्या आंदोलनादरम्यान विद्यार्थ्यांनी पूर्णपणे शांततापूर्ण निदर्शने केली होती, परंतु प्रशासनाने त्यांच्यावर अमानुष लाठीचार्ज केला आणि पॅलेट गनसारख्या जीवघेण्या शस्त्रांचा वापर केला. राहुल गांधी यांनी या पत्रकार परिषदेत चार अशा विद्यार्थी-विद्यार्थिनींना मीडियासमोर आणले, ज्यांनी स्वतः या पोलीस दडपशाहीचा आणि हिंसाचाराचा सामना केला होता. या विद्यार्थ्यांनी एकामागोमाग एक आपली आपबीती सांगत पोलिसांच्या दाव्यांमधील सर्व पोलखोल केली.
दुसरीकडे, सरकारच्या आणि प्रशासनाच्या वतीने सतत असा दावा केला जात आहे की आंदोलकांवर कोणत्याही प्रकारची गोळीबार किंवा पॅलेट गनचा वापर करण्यात आलेला नाही. सरकार आपल्या बचावासाठी वेगवेगळे खुलासे देत आहे, परंतु राहुल गांधी आणि पीडित विद्यार्थ्यांनी समोर आणलेले पुरावे आणि तोंडी जबाब यामुळे संपूर्ण प्रकरणाला एक वेगळेच वळण मिळाले आहे. एकीकडे विद्यार्थी आपल्यावर झालेल्या अत्याचाराविरोधात न्यायाची मागणी करत आहेत, तर दुसरीकडे शासकीय यंत्रणा या सर्व आरोपांना फेटाळून लावत आहे. या सगळ्या राजकीय आणि सामाजिक संघर्षात नेमकी सत्य परिस्थिती काय आहे, हे समोर आणण्यासाठी आता देशभरातून विविध प्रतिक्रिया उमटत आहेत. आगामी काळात हा वाद आणखी पेटण्याची चिन्हे असून, या प्रकरणाचे पडसाद संसदेपासून रस्त्यापर्यंत तीव्रतेने उमटताना दिसत आहेत. विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेचा आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा हा प्रश्न आता देशातील सर्वात मोठा राजकीय मुद्दा बनत चालला आहे.
