कोलकाता: विशेष प्रतिनिधी
पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीच्या निकालाची तारीख जसजशी जवळ येत आहे, तसतसा बंगालमधील राजकीय संघर्ष आता टोकाला पोहोचला आहे. ४ मे रोजी होणाऱ्या मतमोजणीपूर्वीच राज्यात ईव्हीएम आणि बॅलेट बॉक्सच्या सुरक्षेवरून मोठा वाद निर्माण झाला असून, खुद्द मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी या सर्व प्रकरणामागे एका ‘सुपर पॉवर’चा हात असल्याचा खळबळजनक आरोप केला आहे. ३० एप्रिलच्या रात्रीपासून सुरू झालेलं हे राजकीय नाट्य आता संपूर्ण देशाचे लक्ष वेधून घेत आहे.
तृणमूल काँग्रेसने सोशल मीडियावर काही फुटेज प्रसारित केले आहेत, ज्यामध्ये ईव्हीएममध्ये छेडछाड केली जात असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. मतमोजणीच्या काही दिवस आधीच स्ट्रॉंग रूममधील सुरक्षेबाबत प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत टीएमसीने आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. या पार्श्वभूमीवर ममता बॅनर्जी यांनी कोणाचेही थेट नाव न घेता दिल्लीतील शक्तिशाली नेत्यांवर निशाणा साधला आहे. “या छेडछाडीच्या मागे एक मोठी सुपर पॉवर काम करत आहे,” असे विधान त्यांनी केले आहे. जरी त्यांनी पंतप्रधान मोदी किंवा अमित शहा यांचे नाव घेतले नसले, तरी त्यांचा रोख कोणाकडे आहे, हे त्यांच्या वक्तव्यावरून स्पष्ट होत असल्याचे राजकीय विश्लेषकांचे म्हणणे आहे.
या गंभीर आरोपांनंतर ममता बॅनर्जी यांनी स्वतः मैदानात उतरण्याचा निर्णय घेतला. ३० एप्रिलच्या रात्री कोलकाता शहरात मुसळधार पाऊस पडत असतानाही, रात्री ११ वाजता त्या भवानीपूर येथील स्ट्रॉंग रूमवर पोहोचल्या. निसर्गाचे आव्हान आणि रात्रीची वेळ असतानाही त्या पहाटे ४ वाजेपर्यंत तिथेच थांबून होत्या. यावेळी त्यांच्यासोबत असलेल्या कार्यकर्त्यांनी आणि नेत्यांनी प्रशासनाविरुद्ध जोरदार घोषणाबाजी केली. “माझ्या एका इशाऱ्यावर येथे १० हजार लोक जमा होऊ शकतात,” अशा शब्दांत त्यांनी आपला संताप व्यक्त केला. लोकशाहीच्या प्रक्रियेत छेडछाड खपवून घेतली जाणार नाही, असा इशारा त्यांनी यावेळी प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना दिला.
दुसरीकडे, उत्तर कोलकातामधील दोन महत्त्वाच्या मतदारसंघांमध्येही तणावाची स्थिती निर्माण झाली होती. टीएमसीचे ज्येष्ठ नेते कुणाल घोष आणि डॉ. शशी पांजा यांनी स्ट्रॉंग रूममध्ये जाऊन तिथे सुरू असलेल्या हालचालींवर आक्षेप घेतला. ईव्हीएममध्ये फेरफार करण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचा संशय त्यांनी व्यक्त केला. जेव्हा त्यांनी उपस्थित निवडणूक अधिकाऱ्यांशी संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा त्यांना कोणतीही अधिकृत माहिती देण्यात आली नाही. अधिकाऱ्यांच्या या मौनामुळे टीएमसी नेत्यांचा संशय अधिकच बळावला आहे. प्रशासनाने पारदर्शकता राखली नसल्याचा आरोप आता सत्ताधारी पक्षाकडून केला जात आहे.
या सर्व घडामोडींच्या मागे एक्झिट पोलची आकडेवारी असल्याचेही मानले जात आहे. बहुतांश एक्झिट पोलमध्ये भारतीय जनता पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळण्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. या अंदाजामुळे तृणमूल काँग्रेसच्या गोटात कमालीची अस्वस्थता पसरली आहे. सत्ता जाण्याची भीती आणि ईव्हीएमवरील संशय यामुळे तृणमूलचे नेते आणि कार्यकर्ते आता रस्त्यावर उतरले आहेत. निकालापूर्वीचे हे चार दिवस पश्चिम बंगालसाठी अत्यंत संवेदनशील असून, राज्यात कोणत्याही क्षणी मोठा कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
ममता बॅनर्जी यांनी ईव्हीएमबाहेर दिलेला हा रात्रभर पहारा त्यांच्या संघर्षाच्या राजकारणाची प्रचिती देणारा आहे. “निवडणूक जिंकण्यासाठी यंत्रणेचा गैरवापर केला जात आहे,” असा आरोप करत त्यांनी आपल्या समर्थकांना सतर्क राहण्याचे आदेश दिले आहेत. दिल्लीतील सत्तेचा वापर करून बंगालमधील जनादेश बदलण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. या आरोपांमुळे निवडणूक आयोगाच्या प्रतिमेवरही प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
एकूणच, ४ मे रोजी लागणाऱ्या निकालाआधी बंगालमध्ये युद्धसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे. एकीकडे एक्झिट पोलचा उत्साह आणि दुसरीकडे ईव्हीएम छेडछाडीचे गंभीर आरोप, यामुळे राज्यातील वातावरण ढवळून निघाले आहे. ममता बॅनर्जी यांनी ‘सुपर पॉवर’वर केलेले आरोप आगामी काळात देशाच्या राजकारणात कोणते वळण घेतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. बंगालमधील ही राजकीय लढाई आता केवळ मतपेटीपुरती मर्यादित राहिलेली नसून ती आता अस्तित्वाची लढाई बनली आहे. सर्वसामान्यांचे लक्ष आता ४ मे च्या निकालाकडे लागले आहे, मात्र त्याआधी सुरू असलेला हा राडा राज्याच्या लोकशाही परंपरेवर प्रश्नचिन्ह उभे करत आहे.
यांच्या सौजन्याने