विशेष प्रतिनिधी|विश्वमंथन
नागपूर जिल्ह्यावर सध्या निसर्गाचे एक मोठे संकट ओढवले आहे. हवामान खात्याने १८ एप्रिल २०२६ रोजी उष्णतेच्या लाटेचा इशारा दिला असून संपूर्ण जिल्ह्यात ‘यलो अलर्ट’ जारी केला आहे. पण ही उष्णतेची लाट अचानक आलेली नाही. आज आपण उन्हाने का होरपळतोय, याचा विचार करण्याची वेळ आली आहे.
आज सगळीकडे आपण पाहतोय की डोंगर बोडके झाले आहेत आणि दाट जंगले गायब झाली आहेत. ज्या हातांनी झाडे लावून ती जगवायला हवी होती, दुर्दैवाने त्याच हातांनी स्वतःच्या फायद्यासाठी झाडांवर कुऱ्हाडी चालवल्या. आज सगळीकडे सिमेंटचे रस्ते आणि इमारतींचे जाळे पसरले आहे, पण थकल्या-भागल्या जीवाला दोन मिनिटे विसावा मिळेल अशी झाडाची सावली कुठेच दिसत नाही. निसर्गाचा हा समतोल आपणच बिघडवला आहे. आपण झाडे तोडली, जंगले साफ केली आणि आता त्याचा परिणाम म्हणून सूर्याची आग थेट आपल्या अंगाची लाहीलाही करत आहे. जर आजही आपण जागे झालो नाही, तर भविष्यात ही परिस्थिती आणखीनच भयानक होईल.
वाढत्या उन्हामुळे आपल्या आरोग्यावर वाईट परिणाम होऊ नये, म्हणून जिल्हा प्रशासनाने काही महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत. त्याचे पालन करणे आपल्या सर्वांच्या हिताचे आहे. सगळ्यात महत्त्वाचे म्हणजे दुपारी १२ ते ३ या वेळेत काम नसेल तर घराबाहेर पडणे टाळा. हे तीन तास उन्हाचा तडाखा खूप जास्त असतो. शरीरातील पाणी कमी होऊ देऊ नका. तहान लागलेली नसली तरीही थोड्या थोड्या वेळाने पाणी पीत राहा. लिंबू सरबत, ताक किंवा ओआरएस यांसारख्या पेयांचा वापर करा, जेणेकरून शरीराला तरतरी मिळेल.
बाहेर पडताना डोक्यावर टोपी, छत्री किंवा पांढरा रुमाल नक्की वापरा. सुती आणि हलके कपडे घालण्याला पसंती द्या. उन्हात काम करताना मधूनमधून सावलीत विश्रांती घ्या. घरातील खिडक्या रात्री उघड्या ठेवा जेणेकरून थंड हवा येईल, पण दिवसा मात्र पडदे लावून घर थंड ठेवण्याचा प्रयत्न करा. या दिवसांत शिळे अन्न खाणे टाळावे, कारण ते आरोग्याला घातक ठरू शकते.
आपल्यासोबतच आपल्या घरातील ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले आणि आजारी व्यक्तींची विशेष काळजी घ्या. तसेच आपल्या दारातील मुक्या प्राण्यांना विसरू नका. त्यांना सावलीत बांधा आणि त्यांच्यासाठी पिण्याच्या पाण्याची सोय करा. ही भीषण उष्णता आपल्याला एकच धडा शिकवत आहे—निसर्गाची लूट थांबवा. आज आपण लावलेले एक झाड उद्या अनेकांचे प्राण वाचवू शकते. प्रशासनाचे नियम पाळा, स्वतःला सुरक्षित ठेवा आणि निसर्गाचे महत्त्व ओळखा. ही आग विझवायची असेल, तर पुन्हा एकदा ही धरणी हिरवीगार करणे हाच एकमेव मार्ग आहे.