दिल्लीत हाहाकार: जंतरमंतरवर आंदोलनाचा वणवा, खासदारांच्या गाड्यांवर दगडफेक अन् पोलिसांचा जोरदार लाठीचार
नवी दिल्ली/विश्वमंथन
देशाची राजधानी नवी दिल्लीतील जंतरमंतर आणि संसद परिसराजवळ आज सकाळी अशी काही अंगावर काटा आणणारी परिस्थिती निर्माण झाली, जी पाहून संपूर्ण देशाचे डोळे विस्फारले आहेत. संसदेच्या पावसाळी सत्राच्या पहिल्याच दिवशी राजधानित अभूतपूर्व गोंधळ, तणाव आणि हिंसेचे सावट पाहायला मिळाले. सोनम वांगचुक यांचे मोठे पोस्टर हातात घेऊन हजारो युवा आणि आक्रमक प्रदर्शनकारी थेट रस्त्यावर उतरले आणि त्यांनी सरकारविरोधात तीव्र रोष व संताप व्यक्त केला. निदर्शने करणाऱ्या या संतप्त जनसमुदायाने सर्व सीमा ओलांडत थेट संसदेच्या दिशेने मोर्चा काढण्याचा प्रयत्न केला, ज्यामुळे दिल्ली पोलिसांची सुरक्षा व्यवस्था पूर्णपणे कोलमडली आणि परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर गेली.
आंदोलनाचा हा वणवा एवढा भीषण होता की, संसदेच्या दिशेने भरधाव वेगाने जाणाऱ्या एका राज्यसभा सदस्याच्या आलिशान गाडीला या अवाढव्य गर्दीने चारही बाजूंनी घेराव घातला. आंदोलक इतके आक्रमक झाले होते की त्यांनी त्या खासदाराच्या गाडीचे चारही टायर जागेवरच फोडून हवा काढून टाकली. इतकेच नव्हे तर संतप्त युवकांनी त्या गाडीवर तुफान दगडफेक केली, ज्यामुळे गाडीच्या काचा फुटल्या आणि आतील प्रवाशांचा जीव मुठीत आला. दिल्लीच्या व्हीव्हीआयपी आणि अत्यंत सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या परिसरामध्ये एका खासदाराच्या गाडीची अशी लादलेली मोडतोड आणि दगडफेक पाहून राष्ट्र राजधानीत मोठी खळबळ उडाली आहे. हा थरार इतका भयानक होता की तिथे उपस्थित असलेल्या प्रत्येकाच्या अंगावर काटा आला.
परिस्थिती पूर्णपणे हातातून निघून जात असल्याचे पाहताच दिल्ली पोलिसांनी अत्यंत कठोर पावले उचलत घटनास्थळी जोरदार लाठीचार्ज सुरू केला. पोलिसांच्या या कारवाईमुळे आंदोलकांमध्ये आणखी जास्त संताप उसळला. पोलिसांच्या लाठीचा मार खात असतानाही युवा मागे हटण्यास तयार नव्हते. गर्दीला पांगवण्यासाठी आणि नियंत्रणात आणण्यासाठी पोलिसांनी मोठ्या प्रमाणावर अश्रुधुराच्या नळकांड्या म्हणजेच टियर गॅसचे तांडव सोडले. एकापाठोपाठ एक सपासप सोडलेल्या अश्रुधुराच्या गोल्यांमुळे संपूर्ण परिसरामध्ये धुराचे काळे साम्राज्य पसरले, ज्यामुळे श्वास घेणेही कठीण झाले. डोळ्यात जळजळ आणि डोकेदुखीमुळे लोकांचे हाल झाले, परंतु तरीही संतप्त जनसमुदाय मागे हटायला तयार नव्हता आणि पोलिसांना थेट आव्हान देत होता.
या प्रचंड गोंधळामुळे आणि चक्काजाममुळे राजधानीतील वाहतूक व्यवस्था पूर्णपणे ठप्प झाली. रस्त्यावर सर्वत्र गाड्यांचे ताफ़े अडकून पडले होते. राजनैतिक अधिकाऱ्यांच्या म्हणजेच एंबसीच्या महत्त्वाच्या गाड्या, मीडिया कर्मचाऱ्यांची वाहने आणि सामान्य नागरिकांची शेकडो वाहने या ट्रॅफिक जॅममध्ये आणि हिंसाचाराच्या चक्रात अडकली. या भीषण परिस्थितीमध्येही आंदोलकांनी एक अत्यंत माणुसकीचे आणि कौतुकास्पद दर्शन घडवले. रस्त्यावरून जाणारी एक रुग्णवाहिका (अम्बुलन्स) या गर्दीत अडकली असता, आंदोलकांनी तात्काळ बाजूला होत त्या रुग्णवाहिकेला जाण्यासाठी स्वतःहून वाट करून दिली आणि तिला सुरक्षितपणे बाहेर काढले. या एका प्रसंगाने लोकांच्या मनातील मानवता अजूनही जिवंत असल्याचे दाखवून दिले, परंतु इतर गाड्यांचे मात्र प्रचंड हाल झाले.
या संपूर्ण घडामोडींवर आणि हिंसाचारावर आता राजकीय आणि सामाजिक वर्तुळातून मोठी चर्चा झडत आहे. हा सर्व प्रकार घडण्यापूर्वी जर प्रशासनाने किंवा संबंधित विभागाने वेळीच लक्ष देऊन योग्य ती पावले उचलली असती, तर आज ही नामुष्कीची वेळ आली नसती, असा सूर उमटत आहे. गेल्या अनेक दिवसांपासून साचलेला असंतोष आणि रोष आज असा उफाळून बाहेर आला. मुख्य प्रवाहातल्या मीडियाच्या गाड्यांना आणि कर्मचाऱ्यांना देखील या रोषाचे लक्ष्य बनवावे लागले, हे अत्यंत दुर्दैवी आहे. पोलीस प्रशासनाचे मोठे अधिकारी, आयपीएस आणि डीएसपी दर्जाचे अधिकारी स्वतः घटनास्थळी उपस्थित राहून परिस्थिती नियंत्रणात आणण्याचे अतोनात प्रयत्न करत होते, परंतु आंदोलकांची अफाट संख्या आणि त्यांचा तीव्र उद्रेक पाहता पोलीस यंत्रणा पूर्णपणे हतबल आणि बेबस ठरली.
सध्या संपूर्ण दिल्ली शहरात या घटनेमुळे भीतीचे आणि तणावाचे वातावरण पसरले आहे. रस्त्यांवर अजूनही पोलिसांचा मोठा फौजफाटा तैनात करण्यात आला असून, प्रत्येक हालचालीवर कठोर नजर ठेवली जात आहे. हिंसाचार हा कधीही कोणत्याही समस्येवरचा योग्य उपाय असू शकत नाही, परंतु प्रशासकीय पातळीवरील दुर्लक्ष आणि संवादहीनता कशी महागात पडू शकते, याचे जिवंत उदाहरण आज जंतरमंतरवर पाहायला मिळाले. या सर्व घटनेची कसून चौकशी करून नेमकी कुठे चूक झाली आणि या सगळ्या प्रकाराला जबाबदार कोण, याची सखोल समीक्षा करणे आता अत्यंत गरजेचे बनले आहे.
