जालना/विशेष प्रतिनिधी:
लग्नाचा मांडव म्हटलं की डोळ्यांसमोर येतो तो उत्साहाचा, आनंदाचा आणि दोन कुटुंबांच्या गोड नात्याचा सोहळा. मात्र, जालना जिल्ह्यातील अंबड तालुक्यातील नांदी गावात जे घडलं, ते ऐकून आज माणुसकीलाही शरम वाटेल. लग्नातील एक किरकोळ विधी आणि त्यावरून झालेल्या वादाने एका सुखी सोहळ्याचं रूपांतर थेट पोलीस तक्रारीत आणि हाणामारीत केलं आहे. ही घटना केवळ दोन गटांतील भांडण नाही, तर ती आजच्या समाजातील बदलत्या मानसिकतेचं एक विदारक दर्शन आहे. भारतीय विवाह संस्कृतीत नवरदेवाचे बूट लपवणं हा एक अत्यंत आनंदाचा आणि गमतीशीर प्रकार मानला जातो. वधू पक्षाकडील मेहुणी आणि तरुण मंडळी नवरदेवाचे बूट लपवून त्या बदल्यात काही पैसे किंवा मान मागतात. हा विधी म्हणजे थट्टा-मस्करीचा एक भाग असतो. पण नांदी गावात याच विधीने असा काही उग्र अवतार धारण केला की, अख्खा गाव हादरून गेला.
मिळालेल्या माहितीनुसार, नांदी गावात हा विवाह सोहळा मोठ्या दिमाखात पार पडत होता. सर्व पाहुणे मंडळी आनंदाने जेवणाचा आस्वाद घेत होती आणि लग्नाचे विधी पार पडत होते. त्याच वेळी नवरदेवाचे बूट लपवण्याचा खेळ सुरू झाला. मात्र, यावेळी दोन्ही बाजूच्या लोकांमध्ये बुटावरून सुरुवातीला शाब्दिक वाद झाला हा वाद बघता बघता इतका वाढला की, त्याचं रूपांतर भीषण हाणामारीत झालं. ज्या मंडपात मंगलाष्टकांचे सूर घुमणार होते, तिथे शिवीगाळ आणि ओरडण्याचा आवाज येऊ लागला. दोन्ही पक्षांचे तरुण एकमेकांवर अक्षरशः तुटून पडले. लग्नासाठी लावलेल्या खुर्च्या, जेवणाची भांडी आणि समोर दिसेल त्या वस्तूंचा वापर एकमेकांना मारहाण करण्यासाठी केला गेला. या गोंधळामुळे लग्न मंडपात उपस्थित असलेल्या महिला, लहान मुले आणि वृद्ध लोकांची मोठी पळापळ झाली. आनंदाचं वातावरण भयाण शांतता आणि भीतीत बदललं.
या घटनेची सर्वात मोठी शोकांतिका ही आहे की, आजच्या काळात समाजात लग्नाचं वास्तव खूप भयानक झालं आहे. आज आपल्या आजूबाजूला पाहिलं तर हजारो तरुण असे आहेत ज्यांना लग्नासाठी मुलगी मिळत नाही. मुलांकडे शेती आहे, नोकरी आहे, घर आहे, तरीही ‘नवरी’ मिळेनाशी झाली आहे. अनेक मुले लग्नाचं वय उलटून गेल्यानंतरही जोडीदाराच्या प्रतीक्षेत आहेत. कित्येक आई-बाप आपल्या मुलाचं घर बसावं म्हणून देवाकडे साकडे घालत आहेत. अशा गंभीर परिस्थितीत, ज्या तरुणाचं नशिबानं लग्न जमलं होतं, ज्याला आयुष्याचा जोडीदार मिळाला होता, त्यानं आणि त्याच्या मित्रमंडळींनी या क्षणाचं मोल जाणायला हवं होतं. पण दुर्दैवाने, नवरी मिळाली पण या तरुणांना साधी बुद्धी मिळाली नाही. ज्या बुटांसाठी हा राडा झाला, त्या बुटांची किंमत एका माणसाच्या आयुष्यापेक्षा आणि सन्मानापेक्षा मोठी असू शकते का? केवळ एका चामड्याच्या वस्तूसाठी इतकं मोठं महाभारत घडवणं, हे कोणत्या संस्कृतीत बसतं?
ज्या नवरीने हजारो स्वप्नं उराशी बाळगून आपल्या नव्या घरात पाऊल ठेवण्याचं ठरवलं होतं, तिच्या मनाचा विचार या तरुणांपैकी एकानेही केला नाही. स्वतःच्या लग्नात आपल्याच माणसांना रक्ताळलेल्या अवस्थेत पाहताना त्या मुलीच्या मनावर काय बेतलं असेल? नवरी मिळणं आजच्या काळात भाग्याचं लक्षण मानलं जात असताना, मिळालेल्या नशिबाचा असा अपमान करणं हे अत्यंत संतापजनक आहे. समाजात ज्यांना लग्नासाठी मुलगी मिळत नाही, त्या तरुणांच्या जखमेवर या घटनेने मीठ चोळण्याचं काम केलं आहे. बुटांसारख्या क्षुल्लक गोष्टीवरून लग्नाचा मांडव उधळणं हे मानवी मानसिकतेचा खालावलेला स्तर दर्शवते.
या घटनेची माहिती मिळताच अंबड पोलीस तातडीने घटनास्थळी पोहोचले. पोलिसांनी परिस्थिती आटोक्यात आणली, पण तोपर्यंत लग्नाचा सगळा आनंद मातीत मिसळला होता. पोलिसांनी या प्रकरणी कठोर कारवाई करत एकूण १५ जणांविरुद्ध गुन्हा दाखल केला आहे. यात नऊ जण ओळखीचे असून इतर सहा ते सात अनोळखी तरुणांचा समावेश आहे. आता हे तरुण पोलीस कोठडीची हवा खाणार आहेत. पण या कायदेशीर कारवाईपेक्षाही समाजात झालेली बदनामी जास्त मोठी आहे. केवळ एका अहंकारापोटी दोन कुटुंबांमधील जिव्हाळा कायमचा संपला आहे. ही बातमी वाचताना अंगावर काटा येतो की, आपण सुशिक्षित आहोत की अशिक्षित? किरकोळ थट्टेचं रूपांतर हाणामारीत होणं, हे आपल्या संयमाच्या अभावाचे लक्षण आहे.
नांदी गावातील या घटनेने संपूर्ण जिल्ह्याला एक विचार करायला भाग पाडले आहे. विवाह सोहळे हे दिखाव्यासाठी किंवा अहंकाराच्या प्रदर्शनासाठी नसून ते दोन जीवांच्या आणि दोन कुटुंबांच्या प्रेमासाठी असतात. जर आपण एका बुटासाठी एकमेकांचे डोके फोडणार असू, तर आपण प्रगत आहोत असे म्हणणे चुकीचे ठरेल. ज्या मुलांना नवरी मिळत नाही, त्यांचे दुःख समजून घेण्याची गरज आहे. आणि ज्यांना जोडीदार मिळाला आहे, त्यांनी अशा क्षुल्लक वादांना फाटा देऊन संसाराची गोड सुरुवात करायला हवी होती. बुटांसाठी लग्नात राडा करणाऱ्या या प्रवृत्तीचा जेवढा निषेध करावा तेवढा थोडाच आहे. शेवटी, नाती ही रेशमाच्या धाग्यासारखी असतात, ती जपायची असतात, अशी तोडायची नसतात. या घटनेतून प्रत्येक तरुणाने आणि कुटुंबाने बोध घेण्याची गरज आहे, जेणेकरून भविष्यात कोणत्याही मुलीच्या लग्नाचा मांडव अशा प्रकारे रक्ताने माखणार नाही.
